Rosyjska propaganda historyczna od lat próbuje zmieniać sposób postrzegania paktu Ribbentrop–Mołotow i odpowiedzialności Związku Sowieckiego za wydarzenia 1939 roku. Mechanizm pozostaje podobny: fakty niewygodne dla Kremla są relatywizowane, wypierane lub zastępowane narracjami, które przedstawiają działania Stalina jako wymuszone, defensywne i pozbawione ekspansjonistycznych zamiarów.
Jedną z najważniejszych tez jest przedstawianie paktu Ribbentrop–Mołotow jako defensywnego manewru Stalina, mającego jedynie odsunąć w czasie konflikt z III Rzeszą. W takim ujęciu pomijany jest jednak fakt, że porozumieniu towarzyszył tajny protokół określający podział stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym na terytorium Polski.
Drugim elementem przekazu jest przenoszenie odpowiedzialności na państwa zachodnie. Rosyjska narracja wskazuje przede wszystkim na politykę Wielkiej Brytanii i Francji oraz układ monachijski z 1938 roku, przedstawiając zawarcie porozumienia z Hitlerem jako konsekwencję rzekomego braku alternatywy po stronie Moskwy. Zabieg ten pozwala ograniczyć odpowiedzialność ZSRR i przedstawić Kreml jako uczestnika wydarzeń reagującego wyłącznie na działania innych państw.
Trzecia linia dezinformacyjna dotyczy kwestionowania autentyczności tajnego protokołu do paktu albo minimalizowania jego znaczenia. W najbardziej radykalnych wariantach rosyjskiego przekazu dokument przedstawiany jest jako fałszerstwo, a twierdzenia o planowanym podziale Polski – jako element zachodniej propagandy historycznej.
Podobnemu przekształceniu poddawana jest sowiecka agresja na Polskę z 17 września 1939 roku. Zamiast operacji militarnej przeprowadzonej w warunkach wcześniejszego porozumienia z III Rzeszą rosyjska propaganda opisuje ją jako „misję ochronną”, której celem miało być zabezpieczenie ludności białoruskiej i ukraińskiej oraz zajęcie obszarów znajdujących się rzekomo poza skuteczną kontrolą państwa polskiego.
Piątym elementem jest negowanie lub marginalizowanie współpracy niemiecko-sowieckiej po rozpoczęciu wojny. Dotyczy to między innymi kontaktów aparatu bezpieczeństwa obu państw oraz wydarzeń w Brześciu we wrześniu 1939 roku. Przekaz ten ma ograniczać widoczność praktycznej współpracy dwóch totalitarnych systemów w okresie realizacji ich wspólnych interesów terytorialnych.
Wszystkie te narracje łączy jeden mechanizm: selektywne wykorzystywanie faktów, usuwanie niewygodnego kontekstu i przenoszenie odpowiedzialności na przeciwników politycznych Rosji. Celem nie jest wyłącznie obrona historycznego wizerunku ZSRR. Fałszowanie obrazu 1939 roku służy również współczesnej polityce informacyjnej Kremla – wzmacnia mit państwa działającego wyłącznie w odpowiedzi na zagrożenia zewnętrzne, podważa wiarygodność państw Europy Środkowo-Wschodniej oraz utrwala przekonanie, że rosyjska ekspansja jest zawsze reakcją obronną, a nie świadomym instrumentem polityki państwowej.
Pakt Ribbentrop–Mołotow nie był wyłącznie formalnym układem o nieagresji między dwoma państwami. W praktyce stanowił polityczno-strategiczne porozumienie dwóch reżimów totalitarnych, którego integralną częścią był tajny protokół wyznaczający strefy wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej i tworzący podstawy do późniejszego podziału terytoriów suwerennych państw. Współczesne narracje Kremla, które próbują relatywizować, usprawiedliwiać lub negować ten wymiar porozumienia, wykorzystują dobrze rozpoznawalne mechanizmy dezinformacji historycznej: eufemizację agresji, przenoszenie odpowiedzialności na inne państwa, podważanie udokumentowanych faktów oraz odwracanie ról sprawcy i ofiary. Dzięki temu działania ZSRR przedstawiane są nie jako element świadomej polityki ekspansji i współpracy z III Rzeszą, lecz jako wymuszona odpowiedź na zagrożenia zewnętrzne i rzekome błędy Zachodu.