![Rosja od lat przedstawia się jako naturalny partner państw Globalnego Południa oraz rzecznik „wielobiegunowego ładu”, który ma stanowić alternatywę wobec dominacji Zachodu. W tej narracji Kreml pozycjonuje się także jako przeciwnik neokolonializmu. Analiza konkretnych przypadków, obejmujących Irak, Kubę oraz wybrane państwa afrykańskie, prowadzi jednak do odmiennych wniosków. W praktyce zamiast relacji partnerskich widoczny jest powtarzalny schemat instrumentalnego wykorzystywania zasobów tych państw. Mechanizm ten nie jest nowy. W wielu aspektach przypomina działania Związku Radzieckiego wobec krajów określanych wówczas jako Trzeci Świat. Zmieniła się retoryka oraz część narzędzi operacyjnych, natomiast podstawowa logika pozostaje podobna. Rosja deklaruje wsparcie dla suwerenności i niezależności państw Globalnego Południa, jednocześnie wykorzystując ich ograniczenia strukturalne dla realizacji własnych celów politycznych i militarnych. Irak jako model operacyjny Przypadek Iraku dostarcza jednego z najbardziej przejrzystych przykładów działania mechanizmu rekrutacyjnego. W lutym 2026 roku irackie służby bezpieczeństwa zatrzymały 17 osób podejrzanych o udział w siatce werbunkowej. Jak podaje portal The New Arab, młodzi Irakijczycy byli przyciągani ofertami pracy oraz studiów, które po przyjeździe do Rosji „przekształcały się w kontrakt na służbę wojskową”. Kluczowym elementem całego procesu był brak tłumaczenia dokumentów oraz presja wywierana na podpisywanie umów sporządzonych w języku obcym. Dostępne relacje wskazują, że nie był to incydent jednostkowy. Jak czytamy w dzienniku The National, „młodzież była wciągana poprzez pozornie legalne kanały, takie jak agencje pracy czy biura podróży, a następnie wiązana kontraktami w obcym języku”. Źródła te sugerują również, że skala zjawiska jest istotna. Według przywoływanych informacji „około 3 000 Irakijczyków trafiło do rosyjskiej armii”. Reakcja władz w Bagdadzie wskazuje, że proceder został potraktowany jako realne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Podjęto decyzję o zamknięciu części programów stypendialnych oraz rozpoczęto działania dyplomatyczne. W analizie tego przypadku konieczne jest zachowanie precyzji. Mamy do czynienia z konkretnym mechanizmem funkcjonującym w Iraku, a nie z jednorodnym zjawiskiem obejmującym cały region, co bywa upraszczane w niektórych przekazach. Skalowanie mechanizmu: Kuba i Afryka Podobne schematy działania widoczne są także poza Irakiem, co wskazuje na ich powtarzalny, a nie incydentalny charakter. Na Kubie rekrutacja opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu dysproporcji ekonomicznych. Jak wskazuje analiza Friedrich Naumann Foundation, oferowano wynagrodzenia „rzędu 2 000 USD miesięcznie przy średniej kubańskiej około 17 USD”, a także obietnice nieruchomości i uzyskania obywatelstwa. W tym samym opracowaniu szacuje się, że liczba osób zaangażowanych po stronie rosyjskiej może sięgać nawet kilkunastu tysięcy. Zjawisko to ma jednocześnie wyraźny wymiar komunikacyjny. Portal The New Voice of Ukraine podaje, powołując się na ustalenia ukraińskiego wywiadu, że działania te służą budowaniu przekazu, zgodnie z którym „Rosja nie jest agresorem, bo wspiera ją także ‘cywilizowany świat’”. W tym ujęciu osoby rekrutowane pełnią podwójną funkcję, ponieważ są wykorzystywane zarówno operacyjnie, jak i propagandowo. W państwach afrykańskich proces ten ma bardziej rozproszony charakter, jednak jego logika pozostaje zbliżona. Jak relacjonuje Al Jazeera, według strony ukraińskiej „ponad 1 780 obywateli afrykańskich walczy obecnie w rosyjskiej armii”, a sam mechanizm obejmuje dziesiątki państw. Jednocześnie źródła cytowane przez tę redakcję wskazują, że wielu rekrutów było „wciąganych na czarnym rynku pracy […] bez przeszkolenia”, często pod pretekstem ofert zatrudnienia. Relacje uczestników tych procesów potwierdzają, że sytuacja po przyjeździe do Rosji miała w wielu przypadkach charakter przymusowy. W materiale agencji Reuters czytamy, że część z nich została skierowana „bezpośrednio do kopania okopów i działań na froncie”, często bez odpowiedniego przygotowania oraz zaplecza logistycznego. Mechanizm działania: struktura i funkcje Analiza porównawcza pozwala uchwycić spójny schemat operacyjny, który powtarza się w różnych kontekstach geograficznych. Pierwszym etapem jest impuls ekonomiczny. Jak podaje dziennik The National, potencjalnym rekrutom oferuje się „jednorazowe premie sięgające 20 000 USD oraz miesięczne wynagrodzenie około 3 000 USD”. W realiach wielu państw Globalnego Południa oznacza to dochód wielokrotnie przewyższający lokalne standardy, co znacząco zwiększa podatność na ofertę. Drugim etapem jest moment przejęcia kontroli. Po przyjeździe do Rosji rekruci trafiają w sytuację asymetrii informacyjnej i prawnej. Podpisują dokumenty, których często nie rozumieją, a ich możliwość wycofania się zostaje ograniczona. Agencja Reuters relacjonuje, że część z nich trafia „bezpośrednio na front, nierzadko do najbardziej niebezpiecznych zadań”, co wskazuje na instrumentalne traktowanie tych osób jako zasobu wysokiego ryzyka. Trzecim elementem jest warstwa informacyjna. Obecność cudzoziemców jest eksponowana w przekazie medialnym jako dowód międzynarodowego poparcia. Jak wskazuje portal The New Voice of Ukraine, ich udział służy budowaniu narracji o globalnej legitymizacji działań Rosji, co ma znaczenie zarówno wobec odbiorców wewnętrznych, jak i zagranicznych. Uzupełnieniem tego modelu są lokalne sieci współpracy. Z ustaleń agencji Reuters wynika, że w niektórych przypadkach proces rekrutacji wspierany jest przez lokalnych aktorów politycznych oraz biznesowych. Zwiększa to wiarygodność ofert i ułatwia dotarcie do potencjalnych kandydatów, jednocześnie utrudniając przeciwdziałanie temu zjawisku na poziomie państwowym. Bandung i reinterpretacja „trzeciej drogi” Konferencja w Bandungu w 1955 roku stanowiła próbę zdefiniowania realnej autonomii państw postkolonialnych wobec rywalizujących bloków. Jej uczestnicy odrzucali podporządkowanie zarówno Zachodowi, jak i Związkowi Radzieckiemu. Jak przypomina analiza publikowana przez Explaining History, deklarowano sprzeciw wobec „kolonializmu we wszystkich jego postaciach”, obejmującego każdą formę dominacji zewnętrznej, niezależnie od jej ideologicznego uzasadnienia. Współczesna Rosja świadomie odwołuje się do tej tradycji. W swojej komunikacji podkreśla znaczenie wielobiegunowości oraz wspólnoty państw Globalnego Południa, które mają rzekomo odzyskiwać podmiotowość w systemie międzynarodowym. Problem polega na tym, że obserwowane działania stoją w sprzeczności z tym przekazem. Mechanizmy rekrutacyjne prowadzą do sytuacji, w której obywatele tych państw są wciągani w konflikt po stronie rosyjskiej. W praktyce oznacza to odejście od idei niezaangażowania i faktyczne podporządkowanie się jednemu z aktorów. W tym ujęciu widoczna jest wyraźna ciągłość historyczna. Związek Radziecki również deklarował wsparcie dla państw niezaangażowanych, jednocześnie konsekwentnie rozszerzając własną strefę wpływów. Dzisiejsza Rosja operuje mniej ideologicznym językiem, częściej wykorzystuje narzędzia ekonomiczne, sieci pośredników oraz mechanizmy rynkowe, jednak cel pozostaje zbliżony. Chodzi o wciąganie państw i ich społeczeństw w orbitę własnych interesów, przy jednoczesnym utrzymaniu narracji o partnerstwie i wspólnej walce z dominacją Zachodu. Między narracją a praktyką Zestawienie przypadków Iraku, Kuby oraz państw afrykańskich prowadzi do jednego zasadniczego wniosku, choć nie wynika on z deklaracji, lecz z obserwacji konkretnych działań. W różnych kontekstach geograficznych powtarza się ten sam schemat, w którym czynniki ekonomiczne, presja sytuacyjna oraz manipulacja informacyjna tworzą spójny mechanizm pozyskiwania ludzi do działań militarnych. Na poziomie oficjalnym Rosja konsekwentnie odwołuje się do idei współpracy i wspólnoty interesów z państwami Globalnego Południa. W praktyce prowadzi to jednak do ograniczania ich realnej autonomii. Koncepcja „trzeciej drogi”, która miała oznaczać niezależność od wielkich bloków, przestaje funkcjonować jako projekt polityczny, a zaczyna pełnić rolę narzędzia uzasadniającego konkretne działania. Z perspektywy analitycznej kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między warstwą deklaratywną a operacyjną. To nie język oficjalnych wystąpień, lecz przebieg procesów rekrutacyjnych, przepływ ludzi oraz sposób ich wykorzystania pozwalają uchwycić rzeczywisty charakter relacji. W tym wymiarze Globalne Południe nie występuje jako równorzędny partner, lecz jako zasób, który można mobilizować w zależności od potrzeb strategicznych.](https://disinfodigest.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zasobyludzkie.png)
Ataki reputacyjne rosyjskiej propagandy wymierzone w postrzeganie Polski.
Wystąpienia prezydenta Karola Nawrockiego i ministra Radosława Sikorskiego podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku stały się impulsem do uruchomienia kampanii dezinformacyjnej wymierzonej w Polskę. Analiza rosyjskiej infosfery pokazuje, że celem przekazów była delegitymizacja Polski jako aktora międzynarodowego, osłabienie jej pozycji w strukturach Zachodu i podważenie wiarygodności jej polityki zagranicznej w oczach opinii publicznej – zarówno krajowej, jak i zagranicznej.
Wybrane linie perswazji:
1. Polska jako „solista rusofobicznego chóru”
Jedną z najczęściej powielanych narracji było przedstawianie ONZ jako „estrady rusofobów”, a Polski – jako najbardziej agresywnego uczestnika „antyrosyjskiego chóru”. Kreml stara się w ten sposób zdelegitymizować zarówno samą organizację, jak i działania Warszawy, redukując je do roli narzędzia cudzej polityki. Tego typu przekaz ma osłabić wizerunek Polski jako podmiotu zdolnego do prowadzenia samodzielnej polityki zagranicznej oraz podważyć sens jej aktywności na forum wielostronnym.
2. Narracja o „pustosłowiu” i marginalizacji
Drugim filarem operacji informacyjnej jest próba ukazania polskiego głosu jako nieistotnego i pozbawionego znaczenia. Rosyjskie media sugerują, że przemówienia polskich liderów wygłaszane są „do pustych sal”, a światowe elity je ignorują. To klasyczna technika psychologiczna mająca na celu wywołanie wrażenia, że Polska nie odgrywa żadnej roli w kształtowaniu globalnej agendy bezpieczeństwa i jest aktorem peryferyjnym – zarówno w kontekście ONZ, jak i w relacjach transatlantyckich.
3. Polska jako eskalator globalnego konfliktu
Narracja o rzekomej „nieodpowiedzialności” Polski opiera się na przypisywaniu jej działań prowadzących do eskalacji i zagrożenia dla pokoju światowego. W tym kontekście pojawiają się oskarżenia, że Warszawa „prowadzi wojnę na wszystkich frontach”, a incydenty z rosyjskimi dronami to element „propagandowej inscenizacji”. Takie komunikaty mają strategiczny cel: przerzucić odpowiedzialność za napięcia na Polskę, przedstawić Rosję jako stronę reaktywną oraz zniechęcić społeczeństwa zachodnie do wspierania polityki odstraszania i obecności NATO na wschodniej flance.
4. Rusofobia jako „ideologia państwowa”
Rosja kontynuuje wykorzystywanie starego schematu propagandowego, zgodnie z którym polska polityka wobec Moskwy ma wynikać z „historycznej nienawiści”, a nie racjonalnych przesłanek bezpieczeństwa. W tej logice każda krytyka rosyjskiej agresji jest interpretowana jako „rusofobiczna obsesja”. Tak skonstruowany przekaz ma dwa kluczowe efekty: legitymizuje agresywne działania Kremla jako „obronę przed wrogością” oraz buduje dystans wobec Polski wśród jej sojuszników.
5. Polska jako wasal USA i NATO
Wreszcie, powracającym motywem jest przedstawianie Polski jako państwa pozbawionego podmiotowości, działającego wyłącznie na polecenie Stanów Zjednoczonych i struktur sojuszniczych. W tym ujęciu Warszawa nie realizuje własnych interesów, lecz „walczy cudze wojny” kosztem własnego bezpieczeństwa. Ta linia narracyjna ma charakter strategiczny: ma osłabić poparcie społeczne dla członkostwa w NATO, podważyć zaufanie do sojuszy i wywołać pytania o sens dalszej polityki proatlantyckiej.
Wszystkie powyższe narracje łączy wspólny cel – systematyczne podważanie reputacji Polski i erozja jej roli w systemie bezpieczeństwa Zachodu.
W praktyce przekaz ten ma oddziaływać na kilka poziomów jednocześnie: wewnętrznie – obniżać poparcie społeczne dla polityki bezpieczeństwa, zewnętrznie – osłabiać zaufanie do Polski jako sojusznika i partnera w strukturach euroatlantyckich.
Rosyjska kampania dezinformacyjna po wystąpieniu Polski w ONZ to przykład długofalowej operacji wpływu, której celem nie jest doraźna reakcja propagandowa, lecz systemowe ukształtowanie narracji delegitymizującej Polskę w przestrzeni międzynarodowej. Jej skuteczność zależy nie tylko od skali i intensywności przekazu, ale także od zdolności Polski i jej sojuszników do rozpoznawania, demaskowania i neutralizowania tych działań.