W ramach bieżącego monitoringu środowiska informacyjnego obserwuje się intensyfikację przekazów dotyczących bezpieczeństwa globalnych szlaków logistycznych, ze szczególnym uwzględnieniem Morza Czerwonego i cieśniny Bab el-Mandab. Analiza tych treści wskazuje, że są one elementem zaplanowanej operacji informacyjnej, której celem jest kształtowanie percepcji odbiorców w państwach zachodnich, zwłaszcza w Europie. Na uwagę zasługuje zaangażowanie w rozpowszechnianie tych narracji struktur powiązanych z rosyjskim wywiadem wojskowym, które wykorzystują sieć portali, kanałów dystrybucji treści oraz publikacji stylizowanych na analizy eksperckie. Przekazy te charakteryzuje wysoki poziom profesjonalizacji – łączą dane ekonomiczne, argumentację geopolityczną oraz język ekspercki z celowo wprowadzanymi elementami emocjonalnymi i katastroficznymi.

Jednocześnie analizowane treści wpisują się w szerszy kontekst narracyjny związany z wojną wokół Iranu, który jest wykorzystywany przez aparat wpływu Kremla do wzmacniania przekazów antyzachodnich. Propaganda łączy wątki energetyczne, logistyczne i militarne w jedną spójną narrację, której celem jest wykazanie, że to polityka Zachodu generuje globalne kryzysy, podczas gdy aktorzy antyzachodni występują jako „gwaranci bezpieczeństwa” w reakcji na tę presję. Propaganda dotycząca cieśniny Bab el-Mandab wpisuje się zatem w szerszy schemat oddziaływania, polegający na instrumentalnym wykorzystywaniu realnych zjawisk gospodarczych i logistycznych do budowy narracji o nieuchronnym kryzysie, erozji stabilności globalnego systemu oraz ograniczonej zdolności państw zachodnich do reagowania na zagrożenia. W efekcie przekaz ten powinien być traktowany jako instrument operacji wpływu w ramach działań typu FIMI, ukierunkowany na wzmacnianie lęku ekonomicznego, podważanie zaufania do instytucji Zachodu oraz kształtowanie percepcji sprzyjającej alternatywnym narracjom geopolitycznym, w tym prorosyjskim.

Konstrukcja świata jako systemu na granicy załamania

Pierwszym poziomem oddziaływania analizowanego materiału jest budowa obrazu globalnej gospodarki jako systemu kruchego, funkcjonującego w warunkach podwyższonego ryzyka destabilizacji. Autorzy przekazu prowadzą odbiorcę przez uporządkowany ciąg zależności, od lokalnego zakłócenia w wąskim gardle logistycznym, przez wzrost kosztów transportu, po konsekwencje globalne w postaci inflacji, niedoborów i spowolnienia gospodarczego. Mechanizm ten opiera się na uproszczonej eskalacji liniowej, w której każdy kolejny etap przedstawiany jest jako bezpośrednia i konieczna konsekwencja poprzedniego. W praktyce procesy gospodarcze mają charakter nieliniowy i adaptacyjny. W analizowanych przekazach pomijana jest jednak zdolność systemu do absorpcji szoków, dywersyfikacji łańcuchów dostaw oraz reakcji instytucjonalnych.

W rezultacie odbiorca otrzymuje obraz systemu pozbawionego odporności, którego potencjalne załamanie przedstawiane jest jako scenariusz wysoce prawdopodobny.

Perswazja wokół Bab el-Mandab i ruchu Huti. Instrumentalizacja w rosyjskiej operacji informacyjnej

W analizowanym przekazie zestawienie cieśniny Bab el-Mandab z działaniami ruchu Huti nie jest przypadkowe. Stanowi ono centralny element konstrukcji perswazyjnej, w której geografia zostaje powiązana z aktorem zdolnym do jej wykorzystania jako narzędzia wpływu. Cieśnina przedstawiana jest jako strategiczne wąskie gardło, natomiast Huti jako podmiot zdolny do jego zakłócenia. W ten sposób budowana jest spójna narracja, w której globalny system zależy od punktu podatnego na kontrolę przez relatywnie niewielkiego aktora. Mechanizm ten wzmacnia poczucie podatności i nieproporcjonalności, sugerując, że znaczenie siły wynika nie z potencjału państw, lecz z umiejętności wykorzystania newralgicznych punktów systemu.

Istotnym elementem tej konstrukcji jest sposób przedstawienia działań Huti. Nie są one opisywane w kategoriach destabilizacji ani zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego, lecz jako przykład skutecznego wykorzystania narzędzi geopolitycznych. W narracji dominuje język kalkulacji, precyzji i strategicznego działania. Operacje te wpisywane są w logikę racjonalnej gry, a nie w kontekst przemocy nieregularnej. W rezultacie odbiorca postrzega je nie jako akty agresji, lecz jako element przewidywalnego mechanizmu nacisku, który można interpretować w kategoriach interesów. Rosyjska operacja informacyjna wykorzystuje tę konfigurację do osiągnięcia kilku efektów. Po pierwsze, wzmacnia percepcję kruchości globalnych łańcuchów dostaw, wskazując na ich podatność na działania aktorów spoza głównego nurtu systemu międzynarodowego. Po drugie, przesuwa uwagę z oceny zasadności działań na ich skuteczność. Po trzecie, buduje obraz świata, w którym kontrola nad wąskimi gardłami logistycznymi zyskuje większe znaczenie niż tradycyjne instrumenty siły. Konfiguracja Bab el-Mandab i ruchu Huti służy także budowie kontrastu między „nieskutecznym Zachodem” a „skutecznymi aktorami antyzachodnimi”. Pokazanie, że relatywnie niewielki podmiot jest w stanie oddziaływać na globalną gospodarkę poprzez kontrolę kluczowego punktu, podważa przekonanie o dominacji i sprawczości struktur zachodnich. Jednocześnie działania te przedstawiane są jako racjonalne i efektywne, co prowadzi do ich pośredniej legitymizacji.

W efekcie odbiorca konfrontowany jest z obrazem świata, w którym przeciwnicy Zachodu dysponują realnymi narzędziami wpływu, a kryterium oceny działań staje się skuteczność, a nie normy. Taki przekaz wzmacnia narrację o erozji zachodniego modelu bezpieczeństwa i sprzyja budowaniu przekonania, że bardziej konfrontacyjny porządek międzynarodowy jest scenariuszem prawdopodobnym.

Determinizm i iluzja nieuchronności procesów

Kluczowym narzędziem perswazyjnym jest wykorzystanie języka deterministycznego, który ogranicza możliwość alternatywnej interpretacji rzeczywistości. W analizowanym materiale pojawiają się sformułowania sugerujące, że opisywane scenariusze nie mają charakteru hipotetycznego, lecz wynikają z „matematyki” i „twardych zależności”. Taka konstrukcja przekazu zamyka przestrzeń debaty. Odbiorca nie jest zachęcany do refleksji, lecz do przyjęcia przedstawionej wizji jako jedynej możliwej. Efekt ten wzmacnia odwołanie do danych liczbowych, takich jak poziom inflacji, prognozowane ceny ropy czy wzrost kosztów transportu.

Choć dane te mogą mieć częściowe oparcie w rzeczywistości, ich dobór pozostaje selektywny i pozbawiony szerszego kontekstu. Pomijane są czynniki takie jak polityka magazynowania surowców, elastyczność rynków, interwencje państwowe czy zdolność do reorganizacji łańcuchów dostaw. W rezultacie liczby nie pełnią funkcji analitycznej, lecz służą legitymizowaniu tezy o nieuchronności kryzysu.

Delegitymizacja Zachodu jako gwaranta stabilności

W analizowanym przekazie widoczna jest systematyczna próba podważania zdolności państw zachodnich do skutecznego zarządzania kryzysami. Nie odbywa się to w sposób bezpośredni ani konfrontacyjny. Zastosowano metodę pośrednią, opartą na selektywnym przedstawianiu wydarzeń i ich konsekwencji, co prowadzi do budowy obrazu Zachodu jako struktury niesprawnej, spóźnionej i pozbawionej realnego wpływu na przebieg zdarzeń. Działania militarne podejmowane przez USA i Izrael przedstawiane są jako nieskuteczne. Nie są interpretowane jako element szerszej strategii odstraszania lub stabilizacji, lecz jako reakcje doraźne, które nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Podobnie instrumenty dyplomatyczne ukazywane są jako ograniczone, co wzmacnia przekonanie, że Zachód nie dysponuje narzędziami pozwalającymi na realne kształtowanie środowiska bezpieczeństwa.

Istotną rolę odgrywa wątek bezpieczeństwa szlaków morskich. W przekazie funkcjonuje on jako symboliczny fundament globalnego systemu gospodarczego, który przestaje być chroniony. W logice tej narracji brak zdolności do zabezpieczenia jednego z kluczowych korytarzy handlowych staje się dowodem na szerszą niewydolność systemu. Pojedynczy problem zostaje uogólniony i przedstawiony jako oznaka strukturalnej słabości. W rezultacie odbiorca otrzymuje spójny, choć uproszczony obraz Zachodu jako aktora działającego reaktywnie, pozbawionego inicjatywy i zdolności do wyprzedzania zagrożeń. Jednocześnie przypisywana jest mu rola podmiotu generującego niestabilność i konflikty. Taka konstrukcja przekazu prowadzi do stopniowego podważania zaufania do instytucji uznawanych dotychczas za filary stabilności.

W szerszym ujęciu jest to element długofalowej strategii informacyjnej ukierunkowanej na erozję wiarygodności struktur bezpieczeństwa, w tym NATO, oraz instytucji międzynarodowych. Przekaz nie ogranicza się do krytyki konkretnych działań, lecz kwestionuje zdolność Zachodu do pełnienia roli stabilizatora ładu międzynarodowego. W konsekwencji odbiorca ma nie tylko wątpić w skuteczność bieżących reakcji, lecz także w zasadność funkcjonowania samego systemu bezpieczeństwa.

Legitymizacja aktorów antyzachodnich i odwrócenie ról

Równolegle z podważaniem wiarygodności Zachodu analizowany przekaz prowadzi proces odwrotny, polegający na stopniowej normalizacji, a miejscami legitymizacji działań aktorów funkcjonujących poza porządkiem zachodnim. Dotyczy to w szczególności takich podmiotów jak Rosja, Iran czy Huti, które przedstawiane są nie jako źródło destabilizacji, lecz jako racjonalni uczestnicy gry geopolitycznej.

W przekazie wykorzystywany jest język analityczny, przypisujący tym aktorom cechy charakterystyczne dla podmiotów prowadzących świadomą politykę strategiczną. Pojawiają się odniesienia do zdolności „kalkulowania inflacji”, „zarządzania presją gospodarczą” czy „wykorzystywania wąskich gardeł logistycznych”. W efekcie działania o charakterze destabilizacyjnym nie są przedstawiane jako zagrożenie, lecz jako przejaw skutecznego działania w ramach rywalizacji międzynarodowej. Istotne jest niemal całkowite wyeliminowanie warstwy normatywnej. Brakuje jednoznacznej oceny tych działań, nie pojawia się język potępienia ani odniesienie do ich konsekwencji dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Zamiast tego odbiorca otrzymuje chłodny, quasi-technokratyczny opis, który nadaje im pozór neutralności. Ta pozorna neutralność pełni funkcję narzędzia wpływu, ponieważ zmienia sposób ich interpretacji.

W rezultacie dochodzi do przesunięcia percepcyjnego. Destabilizacja przestaje być postrzegana jako zjawisko negatywne i zostaje wpisana w logikę standardowej rywalizacji geopolitycznej. Działania, które w innym kontekście byłyby oceniane jako zagrożenie, zaczynają funkcjonować jako element gry, w której każdy aktor wykorzystuje dostępne środki do realizacji własnych interesów. Najdalej idącym skutkiem tego zabiegu jest symboliczne „awansowanie” ruchu Huti do roli pełnoprawnego uczestnika systemu międzynarodowego. Nie są oni przedstawiani jako aktorzy peryferyjni, lecz jako podmiot zdolny do wpływania na globalne procesy gospodarcze i polityczne. W efekcie dochodzi do odwrócenia ról. Zachód jawi się jako słaby i nieskuteczny, natomiast jego przeciwnicy jako pragmatyczni i efektywni.

Tego rodzaju konstrukcja narracyjna ma charakter strategiczny. Jej celem nie jest wyłącznie zmiana oceny konkretnych wydarzeń, lecz szersza zmiana sposobu postrzegania ładu międzynarodowego, z systemu opartego na normach i stabilności w kierunku rzeczywistości definiowanej przez siłę, presję i zdolność do generowania zakłóceń.

Ukierunkowanie przekazu na odbiorcę europejskiego

Analiza przekazu wskazuje, że jego głównym adresatem jest odbiorca europejski. Europa przedstawiana jest jako obszar szczególnie wrażliwy na zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw, a zarazem jako region, który poniesie największe koszty ewentualnego kryzysu. Konstrukcja narracji nie koncentruje się na abstrakcyjnych procesach gospodarczych, lecz na ich bezpośrednich konsekwencjach dla odbiorcy. Autorzy przekazu przesuwają uwagę z poziomu geopolityki na poziom codziennego doświadczenia. Kryzys logistyczny przestaje być problemem systemowym, a zaczyna być przedstawiany jako czynnik wpływający na ceny paliw, koszty energii, ceny żywności oraz dostępność podstawowych towarów. W efekcie odbiorca nie tyle analizuje sytuację, ile odnosi ją do własnych warunków życia.

Kluczowym mechanizmem oddziaływania jest wykorzystanie lęku ekonomicznego. W przeciwieństwie do zagrożeń militarnych, które dla większości odbiorców pozostają abstrakcyjne, kwestie inflacji, cen i dostępności dóbr mają charakter bezpośredni. Odbiorca jest w stanie łatwo przełożyć je na własne doświadczenia, co zwiększa podatność na przekaz. W rezultacie narracja nie opisuje gospodarki w kategoriach systemowych, lecz koncentruje się na odczuwalnym spadku poziomu życia, wzmacniając indywidualne poczucie zagrożenia.

Język katastrofy

Choć analizowany przekaz wykorzystuje język analityczny i odwołuje się do danych, jego skuteczność wynika w dużej mierze z warstwy emocjonalnej. Teksty są nasycone metaforami i określeniami o wyraźnie katastroficznym charakterze, które budują obraz zagrożenia i wzmacniają poczucie niepewności. Sformułowania takie jak „Brama Smutku”, „wyrok śmierci”, „katastrofa” czy „załamanie” nie pełnią wyłącznie funkcji stylistycznej. Wzmacniają przekaz, nadając mu dramatyczny i sugestywny wymiar. W efekcie odbiorca nie tylko przyswaja informacje, lecz także reaguje emocjonalnie na ich interpretację.

Kluczowe znaczenie ma połączenie dwóch poziomów oddziaływania. Dane i liczby budują wiarygodność, natomiast język i obrazowanie uruchamiają reakcję emocjonalną. W takiej konfiguracji odbiorca rzadziej poddaje treść krytycznej analizie, a częściej akceptuje jej wnioski jako intuicyjnie prawdopodobne. W rezultacie emocje pełnią funkcję filtra interpretacyjnego, który upraszcza obraz rzeczywistości i wzmacnia skuteczność przekazu.

Narracja o końcu globalizacji i zmianie porządku światowego

W głębszej warstwie analizowany materiał wykracza poza opis konkretnego zagrożenia i wpisuje się w szerszą narrację o schyłku globalizacji jako dominującego modelu gospodarczego. Globalne łańcuchy dostaw nie są przedstawiane jako system wymagający korekt, lecz jako konstrukcja niestabilna i podatna na załamanie. Narracja ta prowadzi do wniosku, że dotychczasowy model, oparty na efektywności, optymalizacji kosztów i współzależności, wyczerpał swoje możliwości. W jego miejsce pojawia się wizja porządku, w którym kluczowe znaczenie mają bezpieczeństwo, kontrola i ograniczanie zależności od partnerów zewnętrznych.

Z perspektywy operacji informacyjnych materiał ma charakter hybrydowy, sytuujący się na styku analizy eksperckiej i oddziaływania psychologicznego. Jego skuteczność wynika z tej niejednoznaczności. Z jednej strony przekaz opiera się na rzeczywistych danych i relacjach przyczynowo-skutkowych. Jest spójny i pozornie obiektywny, co utrudnia jego odrzucenie. Z drugiej strony został skonstruowany tak, aby prowadzić odbiorcę do określonych wniosków dotyczących kruchości systemu, nieskuteczności Zachodu i wysokiego prawdopodobieństwa kryzysu.

Kluczowe znaczenie ma połączenie argumentacji racjonalnej z elementami oddziaływania emocjonalnego oraz precyzyjne ukierunkowanie przekazu na określoną grupę odbiorców. W efekcie materiał nie funkcjonuje jako klasyczna dezinformacja, lecz jako analiza, która zachowuje pozory wiarygodności, a jednocześnie kształtuje percepcję. Tego rodzaju przekazy nie narzucają wprost określonych tez. Prowadzą odbiorcę do wniosków w sposób pośredni, pozostawiając wrażenie samodzielnego ich wypracowania.

Wnioski operacyjne

Analizowany cykl propagandowy dotyczący cieśniny Bab el-Mandab stanowi przykład zaawansowanej operacji wpływu, w której realne uwarunkowania geograficzne, logistyczne i gospodarcze zostały podporządkowane celowi perswazyjnemu. Nie jest to wyłącznie próba interpretacji ryzyka związanego z bezpieczeństwem szlaków morskich, lecz świadomie skonstruowana narracja mająca wywołać przekonanie, że globalny system gospodarczy znajduje się na progu załamania, a państwa zachodnie utraciły zdolność skutecznego zarządzania kryzysami.

Cieśnina Bab el-Mandab zostaje przekształcona z obiektu geograficznego w silnie nacechowany symbol strategiczny. Autorzy odchodzą od neutralnego opisu jej funkcji logistycznej i nadają jej znaczenie wykraczające poza realne parametry. Staje się ona „punktem krytycznym”, od którego ma zależeć stabilność całego systemu gospodarczego. W tym celu wykorzystywana jest hiperbolizacja znaczenia. Podkreślanie szerokości cieśniny, koncentracji przepływów handlowych oraz ograniczonych alternatyw prowadzi do wytworzenia wrażenia pełnej zależności świata od jednego, podatnego na zakłócenia miejsca. Geografia zostaje wykorzystana jako narzędzie perswazji.

Z perspektywy operacyjnej przekaz ten stanowi element szerszej operacji informacyjnej prowadzonej z wykorzystaniem środowisk dystrybucji treści powiązanych z rosyjskim wywiadem wojskowym. Kluczowe znaczenie ma połączenie kilku mechanizmów oddziaływania. Należą do nich selektywne wykorzystanie faktów, budowanie pozoru eksperckości poprzez dane i język analityczny, emocjonalizacja przekazu oraz konsekwentna delegitymizacja Zachodu jako gwaranta stabilności. Jednocześnie materiał normalizuje działania aktorów antyzachodnich, przedstawiając ich jako racjonalnych i skutecznych uczestników rywalizacji geopolitycznej.

W wymiarze strategicznym celem tego typu treści jest nie tylko wzmacnianie lęku ekonomicznego, lecz także kształtowanie percepcji kryzysu jako stanu trwałego. Przekaz sugeruje, że dotychczasowy model bezpieczeństwa i współzależności gospodarczej jest nieskuteczny. W efekcie dochodzi do osłabienia zaufania do instytucji państw zachodnich, wzmocnienia poczucia bezradności oraz przygotowania gruntu pod akceptację narracji o konieczności redefinicji ładu międzynarodowego.W konsekwencji analizowany cykl należy traktować nie jako komentarz do sytuacji w rejonie Morza Czerwonego, lecz jako narzędzie oddziaływania informacyjnego o charakterze strategicznym. Jego funkcją jest wpływanie na ocenę ryzyka, nastroje społeczne oraz postrzeganie stabilności międzynarodowej. O skuteczności decyduje połączenie realnych danych z katastroficzną interpretacją oraz jasno ukierunkowanym celem psychologicznym.

Autor: Wojciech Pokora