![Rosja od lat przedstawia się jako naturalny partner państw Globalnego Południa oraz rzecznik „wielobiegunowego ładu”, który ma stanowić alternatywę wobec dominacji Zachodu. W tej narracji Kreml pozycjonuje się także jako przeciwnik neokolonializmu. Analiza konkretnych przypadków, obejmujących Irak, Kubę oraz wybrane państwa afrykańskie, prowadzi jednak do odmiennych wniosków. W praktyce zamiast relacji partnerskich widoczny jest powtarzalny schemat instrumentalnego wykorzystywania zasobów tych państw. Mechanizm ten nie jest nowy. W wielu aspektach przypomina działania Związku Radzieckiego wobec krajów określanych wówczas jako Trzeci Świat. Zmieniła się retoryka oraz część narzędzi operacyjnych, natomiast podstawowa logika pozostaje podobna. Rosja deklaruje wsparcie dla suwerenności i niezależności państw Globalnego Południa, jednocześnie wykorzystując ich ograniczenia strukturalne dla realizacji własnych celów politycznych i militarnych. Irak jako model operacyjny Przypadek Iraku dostarcza jednego z najbardziej przejrzystych przykładów działania mechanizmu rekrutacyjnego. W lutym 2026 roku irackie służby bezpieczeństwa zatrzymały 17 osób podejrzanych o udział w siatce werbunkowej. Jak podaje portal The New Arab, młodzi Irakijczycy byli przyciągani ofertami pracy oraz studiów, które po przyjeździe do Rosji „przekształcały się w kontrakt na służbę wojskową”. Kluczowym elementem całego procesu był brak tłumaczenia dokumentów oraz presja wywierana na podpisywanie umów sporządzonych w języku obcym. Dostępne relacje wskazują, że nie był to incydent jednostkowy. Jak czytamy w dzienniku The National, „młodzież była wciągana poprzez pozornie legalne kanały, takie jak agencje pracy czy biura podróży, a następnie wiązana kontraktami w obcym języku”. Źródła te sugerują również, że skala zjawiska jest istotna. Według przywoływanych informacji „około 3 000 Irakijczyków trafiło do rosyjskiej armii”. Reakcja władz w Bagdadzie wskazuje, że proceder został potraktowany jako realne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Podjęto decyzję o zamknięciu części programów stypendialnych oraz rozpoczęto działania dyplomatyczne. W analizie tego przypadku konieczne jest zachowanie precyzji. Mamy do czynienia z konkretnym mechanizmem funkcjonującym w Iraku, a nie z jednorodnym zjawiskiem obejmującym cały region, co bywa upraszczane w niektórych przekazach. Skalowanie mechanizmu: Kuba i Afryka Podobne schematy działania widoczne są także poza Irakiem, co wskazuje na ich powtarzalny, a nie incydentalny charakter. Na Kubie rekrutacja opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu dysproporcji ekonomicznych. Jak wskazuje analiza Friedrich Naumann Foundation, oferowano wynagrodzenia „rzędu 2 000 USD miesięcznie przy średniej kubańskiej około 17 USD”, a także obietnice nieruchomości i uzyskania obywatelstwa. W tym samym opracowaniu szacuje się, że liczba osób zaangażowanych po stronie rosyjskiej może sięgać nawet kilkunastu tysięcy. Zjawisko to ma jednocześnie wyraźny wymiar komunikacyjny. Portal The New Voice of Ukraine podaje, powołując się na ustalenia ukraińskiego wywiadu, że działania te służą budowaniu przekazu, zgodnie z którym „Rosja nie jest agresorem, bo wspiera ją także ‘cywilizowany świat’”. W tym ujęciu osoby rekrutowane pełnią podwójną funkcję, ponieważ są wykorzystywane zarówno operacyjnie, jak i propagandowo. W państwach afrykańskich proces ten ma bardziej rozproszony charakter, jednak jego logika pozostaje zbliżona. Jak relacjonuje Al Jazeera, według strony ukraińskiej „ponad 1 780 obywateli afrykańskich walczy obecnie w rosyjskiej armii”, a sam mechanizm obejmuje dziesiątki państw. Jednocześnie źródła cytowane przez tę redakcję wskazują, że wielu rekrutów było „wciąganych na czarnym rynku pracy […] bez przeszkolenia”, często pod pretekstem ofert zatrudnienia. Relacje uczestników tych procesów potwierdzają, że sytuacja po przyjeździe do Rosji miała w wielu przypadkach charakter przymusowy. W materiale agencji Reuters czytamy, że część z nich została skierowana „bezpośrednio do kopania okopów i działań na froncie”, często bez odpowiedniego przygotowania oraz zaplecza logistycznego. Mechanizm działania: struktura i funkcje Analiza porównawcza pozwala uchwycić spójny schemat operacyjny, który powtarza się w różnych kontekstach geograficznych. Pierwszym etapem jest impuls ekonomiczny. Jak podaje dziennik The National, potencjalnym rekrutom oferuje się „jednorazowe premie sięgające 20 000 USD oraz miesięczne wynagrodzenie około 3 000 USD”. W realiach wielu państw Globalnego Południa oznacza to dochód wielokrotnie przewyższający lokalne standardy, co znacząco zwiększa podatność na ofertę. Drugim etapem jest moment przejęcia kontroli. Po przyjeździe do Rosji rekruci trafiają w sytuację asymetrii informacyjnej i prawnej. Podpisują dokumenty, których często nie rozumieją, a ich możliwość wycofania się zostaje ograniczona. Agencja Reuters relacjonuje, że część z nich trafia „bezpośrednio na front, nierzadko do najbardziej niebezpiecznych zadań”, co wskazuje na instrumentalne traktowanie tych osób jako zasobu wysokiego ryzyka. Trzecim elementem jest warstwa informacyjna. Obecność cudzoziemców jest eksponowana w przekazie medialnym jako dowód międzynarodowego poparcia. Jak wskazuje portal The New Voice of Ukraine, ich udział służy budowaniu narracji o globalnej legitymizacji działań Rosji, co ma znaczenie zarówno wobec odbiorców wewnętrznych, jak i zagranicznych. Uzupełnieniem tego modelu są lokalne sieci współpracy. Z ustaleń agencji Reuters wynika, że w niektórych przypadkach proces rekrutacji wspierany jest przez lokalnych aktorów politycznych oraz biznesowych. Zwiększa to wiarygodność ofert i ułatwia dotarcie do potencjalnych kandydatów, jednocześnie utrudniając przeciwdziałanie temu zjawisku na poziomie państwowym. Bandung i reinterpretacja „trzeciej drogi” Konferencja w Bandungu w 1955 roku stanowiła próbę zdefiniowania realnej autonomii państw postkolonialnych wobec rywalizujących bloków. Jej uczestnicy odrzucali podporządkowanie zarówno Zachodowi, jak i Związkowi Radzieckiemu. Jak przypomina analiza publikowana przez Explaining History, deklarowano sprzeciw wobec „kolonializmu we wszystkich jego postaciach”, obejmującego każdą formę dominacji zewnętrznej, niezależnie od jej ideologicznego uzasadnienia. Współczesna Rosja świadomie odwołuje się do tej tradycji. W swojej komunikacji podkreśla znaczenie wielobiegunowości oraz wspólnoty państw Globalnego Południa, które mają rzekomo odzyskiwać podmiotowość w systemie międzynarodowym. Problem polega na tym, że obserwowane działania stoją w sprzeczności z tym przekazem. Mechanizmy rekrutacyjne prowadzą do sytuacji, w której obywatele tych państw są wciągani w konflikt po stronie rosyjskiej. W praktyce oznacza to odejście od idei niezaangażowania i faktyczne podporządkowanie się jednemu z aktorów. W tym ujęciu widoczna jest wyraźna ciągłość historyczna. Związek Radziecki również deklarował wsparcie dla państw niezaangażowanych, jednocześnie konsekwentnie rozszerzając własną strefę wpływów. Dzisiejsza Rosja operuje mniej ideologicznym językiem, częściej wykorzystuje narzędzia ekonomiczne, sieci pośredników oraz mechanizmy rynkowe, jednak cel pozostaje zbliżony. Chodzi o wciąganie państw i ich społeczeństw w orbitę własnych interesów, przy jednoczesnym utrzymaniu narracji o partnerstwie i wspólnej walce z dominacją Zachodu. Między narracją a praktyką Zestawienie przypadków Iraku, Kuby oraz państw afrykańskich prowadzi do jednego zasadniczego wniosku, choć nie wynika on z deklaracji, lecz z obserwacji konkretnych działań. W różnych kontekstach geograficznych powtarza się ten sam schemat, w którym czynniki ekonomiczne, presja sytuacyjna oraz manipulacja informacyjna tworzą spójny mechanizm pozyskiwania ludzi do działań militarnych. Na poziomie oficjalnym Rosja konsekwentnie odwołuje się do idei współpracy i wspólnoty interesów z państwami Globalnego Południa. W praktyce prowadzi to jednak do ograniczania ich realnej autonomii. Koncepcja „trzeciej drogi”, która miała oznaczać niezależność od wielkich bloków, przestaje funkcjonować jako projekt polityczny, a zaczyna pełnić rolę narzędzia uzasadniającego konkretne działania. Z perspektywy analitycznej kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między warstwą deklaratywną a operacyjną. To nie język oficjalnych wystąpień, lecz przebieg procesów rekrutacyjnych, przepływ ludzi oraz sposób ich wykorzystania pozwalają uchwycić rzeczywisty charakter relacji. W tym wymiarze Globalne Południe nie występuje jako równorzędny partner, lecz jako zasób, który można mobilizować w zależności od potrzeb strategicznych.](https://disinfodigest.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zasobyludzkie.png)
Dwa tygodnie temu, kiedy już trwał napływ uchodźców z Ukrainy, powstała na FB grupa „Wschodnia Polska, jak Polacy są traktowani przez uchodźców – zbieramy info.”[1].
Przejrzałem wszystko: trwa tam intensywna dystrybucja fejków antyukraińskich i propagandy nieprzyjaciela. Grupa rośnie jak na drożdżach, ma już blisko dwa tysiące uczestników. Założycielem jest Marcin Tokarski z Hrubieszowa (zdjęcie). Marcin Tokarski to ciekawa postać. Prowadzi działalność gospodarczą „7 Marcin Tokarski”[2] (NIP 9191803943) pod adresem Rynek Sutki 29 w Hrubieszowie. Przedstawia się jako specjalista od marketingu Internetowego, co wyraźnie sugeruje, że wyczuł, że hejt antyukraiński jest nośny jako okazja do zarobku. Wystarczy przeczytać, jak sam siebie przedstawia na swoim profilu w serwisie LinkedIn[3]:
„Obecnie mam bardzo duże wpływy na scenę alternatywną w Polsce. Generuję bardzo duże zasięgi organiczne, wypracowane poprzez kreację siatki powiązań z grup i fun page na platformie fb. Zobacz moją grupę – Strefa Pozytywnego Rozwoju Świadomości -> Świadomość, Duchowość, Miłość, ta grupa reprezentuje, czym zajmuje się wymienioną powyżej scena alternatywna w PL : Świadomość, Podświadomość, Duchowość, Miłość, Zdrowie, Nauka, Naturalne Świadome Życie, Zioła, Zdrowe odżywianie, Pozytywne myślenie, Prawo przyciągania, Pozytywna psychologia, Filozofia, Dobre wiadomości, Fizyka kwantowa, Inspiracje, Przypowieści, Humor, Piękno natury, Rozwój duchowy, Spokój ducha, Medytacja, Muzyka,, Motywacja, Szamanizm i wiele innych tematów podszytych pozytywną energią. Jeżeli chcesz promować na scenie alternatywnej inicjatywę, produkt lub usługę a może jeszcze coś innego? Jeżeli będzie się to zgadzało z moją filozofią zarabiania pieniążków – to możemy współpracować, zapraszam.”
Równolegle, Marcin Tokarski w firmie handlowej GM-Trade sp. z.o.o. w Hrubieszowie (KRS 0000713885) jako specjalista ds. marketingu. Co ciekawe, ze strony tej spółki wynika, że handluje z Ukrainą, a jej prezes Grzegorz Blajerski ma nawet flagę przy nazwisku wskazującą, że włada językiem ukraińskim. Z profilu firmowego [4] wynika wręcz, że jest to firma nastawiona na obsługę klientów z Ukrainy: opis profilu i większość wpisów są po ukraińsku, jest dużo wpisów protestujących przeciwko rosyjskiej inwazji.
Ciekawe, czy firma wie o działalności Marcina Tokarskiego i jak ukraińscy kontrahenci zareagują na informację, że jeden z menedżerów firmy zajmuje się hejtem antyukraińskim?
Najciekawsze dla jest to, że Marcin Tokarski prowadzi serwis „Dobre Wiadomości”, w postaci strony internetowej[5] i profilu Facebook[6] o bardzo dużej oglądalności: ponad 240 tysięcy subskrybentów. Zwróciłem już kiedyś uwagę na ten serwis, gdyż w potoku wpisów mających wprowadzić w błogostan, przemycane są w homeopatycznych dawkach treści słowianofilskie, skąd zwykle niedaleko do panslawizmu i prorosyjskości, ale na dobrą sprawę nie ma się do czego przyczepić – serwis ma więcej pozytywnych wiadomości o pomocy uchodźcom.
Wygląda zatem na to, że Marcin Tokarski robi na chłodno biznes Internetowy pod różne poglądy – uczestnicy jego nowego hejterskiego profilu mogą się czuć oszukani. Natomiast zakładam, że bazę danych do zapraszania Internautów na kolejne inicjatywy ma jedną. A może Marcin Tokarski stworzył lep na muchy, by wyłapywać antyukraińskich trolli? jeśli tak, to przedni pomysł, musimy się poznać.
Autor: Marcin Ludwik Rey
Przypisy:
[1] https://www.facebook.com/groups/2241195846042775
[2] https://aplikacja.ceidg.gov.pl/…/SearchDetails.aspx…
[3] https://www.linkedin.com/in/marcintokarsk/
[4] https://www.facebook.com/GM-Trade-104709245229855