![Rosja od lat przedstawia się jako naturalny partner państw Globalnego Południa oraz rzecznik „wielobiegunowego ładu”, który ma stanowić alternatywę wobec dominacji Zachodu. W tej narracji Kreml pozycjonuje się także jako przeciwnik neokolonializmu. Analiza konkretnych przypadków, obejmujących Irak, Kubę oraz wybrane państwa afrykańskie, prowadzi jednak do odmiennych wniosków. W praktyce zamiast relacji partnerskich widoczny jest powtarzalny schemat instrumentalnego wykorzystywania zasobów tych państw. Mechanizm ten nie jest nowy. W wielu aspektach przypomina działania Związku Radzieckiego wobec krajów określanych wówczas jako Trzeci Świat. Zmieniła się retoryka oraz część narzędzi operacyjnych, natomiast podstawowa logika pozostaje podobna. Rosja deklaruje wsparcie dla suwerenności i niezależności państw Globalnego Południa, jednocześnie wykorzystując ich ograniczenia strukturalne dla realizacji własnych celów politycznych i militarnych. Irak jako model operacyjny Przypadek Iraku dostarcza jednego z najbardziej przejrzystych przykładów działania mechanizmu rekrutacyjnego. W lutym 2026 roku irackie służby bezpieczeństwa zatrzymały 17 osób podejrzanych o udział w siatce werbunkowej. Jak podaje portal The New Arab, młodzi Irakijczycy byli przyciągani ofertami pracy oraz studiów, które po przyjeździe do Rosji „przekształcały się w kontrakt na służbę wojskową”. Kluczowym elementem całego procesu był brak tłumaczenia dokumentów oraz presja wywierana na podpisywanie umów sporządzonych w języku obcym. Dostępne relacje wskazują, że nie był to incydent jednostkowy. Jak czytamy w dzienniku The National, „młodzież była wciągana poprzez pozornie legalne kanały, takie jak agencje pracy czy biura podróży, a następnie wiązana kontraktami w obcym języku”. Źródła te sugerują również, że skala zjawiska jest istotna. Według przywoływanych informacji „około 3 000 Irakijczyków trafiło do rosyjskiej armii”. Reakcja władz w Bagdadzie wskazuje, że proceder został potraktowany jako realne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Podjęto decyzję o zamknięciu części programów stypendialnych oraz rozpoczęto działania dyplomatyczne. W analizie tego przypadku konieczne jest zachowanie precyzji. Mamy do czynienia z konkretnym mechanizmem funkcjonującym w Iraku, a nie z jednorodnym zjawiskiem obejmującym cały region, co bywa upraszczane w niektórych przekazach. Skalowanie mechanizmu: Kuba i Afryka Podobne schematy działania widoczne są także poza Irakiem, co wskazuje na ich powtarzalny, a nie incydentalny charakter. Na Kubie rekrutacja opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu dysproporcji ekonomicznych. Jak wskazuje analiza Friedrich Naumann Foundation, oferowano wynagrodzenia „rzędu 2 000 USD miesięcznie przy średniej kubańskiej około 17 USD”, a także obietnice nieruchomości i uzyskania obywatelstwa. W tym samym opracowaniu szacuje się, że liczba osób zaangażowanych po stronie rosyjskiej może sięgać nawet kilkunastu tysięcy. Zjawisko to ma jednocześnie wyraźny wymiar komunikacyjny. Portal The New Voice of Ukraine podaje, powołując się na ustalenia ukraińskiego wywiadu, że działania te służą budowaniu przekazu, zgodnie z którym „Rosja nie jest agresorem, bo wspiera ją także ‘cywilizowany świat’”. W tym ujęciu osoby rekrutowane pełnią podwójną funkcję, ponieważ są wykorzystywane zarówno operacyjnie, jak i propagandowo. W państwach afrykańskich proces ten ma bardziej rozproszony charakter, jednak jego logika pozostaje zbliżona. Jak relacjonuje Al Jazeera, według strony ukraińskiej „ponad 1 780 obywateli afrykańskich walczy obecnie w rosyjskiej armii”, a sam mechanizm obejmuje dziesiątki państw. Jednocześnie źródła cytowane przez tę redakcję wskazują, że wielu rekrutów było „wciąganych na czarnym rynku pracy […] bez przeszkolenia”, często pod pretekstem ofert zatrudnienia. Relacje uczestników tych procesów potwierdzają, że sytuacja po przyjeździe do Rosji miała w wielu przypadkach charakter przymusowy. W materiale agencji Reuters czytamy, że część z nich została skierowana „bezpośrednio do kopania okopów i działań na froncie”, często bez odpowiedniego przygotowania oraz zaplecza logistycznego. Mechanizm działania: struktura i funkcje Analiza porównawcza pozwala uchwycić spójny schemat operacyjny, który powtarza się w różnych kontekstach geograficznych. Pierwszym etapem jest impuls ekonomiczny. Jak podaje dziennik The National, potencjalnym rekrutom oferuje się „jednorazowe premie sięgające 20 000 USD oraz miesięczne wynagrodzenie około 3 000 USD”. W realiach wielu państw Globalnego Południa oznacza to dochód wielokrotnie przewyższający lokalne standardy, co znacząco zwiększa podatność na ofertę. Drugim etapem jest moment przejęcia kontroli. Po przyjeździe do Rosji rekruci trafiają w sytuację asymetrii informacyjnej i prawnej. Podpisują dokumenty, których często nie rozumieją, a ich możliwość wycofania się zostaje ograniczona. Agencja Reuters relacjonuje, że część z nich trafia „bezpośrednio na front, nierzadko do najbardziej niebezpiecznych zadań”, co wskazuje na instrumentalne traktowanie tych osób jako zasobu wysokiego ryzyka. Trzecim elementem jest warstwa informacyjna. Obecność cudzoziemców jest eksponowana w przekazie medialnym jako dowód międzynarodowego poparcia. Jak wskazuje portal The New Voice of Ukraine, ich udział służy budowaniu narracji o globalnej legitymizacji działań Rosji, co ma znaczenie zarówno wobec odbiorców wewnętrznych, jak i zagranicznych. Uzupełnieniem tego modelu są lokalne sieci współpracy. Z ustaleń agencji Reuters wynika, że w niektórych przypadkach proces rekrutacji wspierany jest przez lokalnych aktorów politycznych oraz biznesowych. Zwiększa to wiarygodność ofert i ułatwia dotarcie do potencjalnych kandydatów, jednocześnie utrudniając przeciwdziałanie temu zjawisku na poziomie państwowym. Bandung i reinterpretacja „trzeciej drogi” Konferencja w Bandungu w 1955 roku stanowiła próbę zdefiniowania realnej autonomii państw postkolonialnych wobec rywalizujących bloków. Jej uczestnicy odrzucali podporządkowanie zarówno Zachodowi, jak i Związkowi Radzieckiemu. Jak przypomina analiza publikowana przez Explaining History, deklarowano sprzeciw wobec „kolonializmu we wszystkich jego postaciach”, obejmującego każdą formę dominacji zewnętrznej, niezależnie od jej ideologicznego uzasadnienia. Współczesna Rosja świadomie odwołuje się do tej tradycji. W swojej komunikacji podkreśla znaczenie wielobiegunowości oraz wspólnoty państw Globalnego Południa, które mają rzekomo odzyskiwać podmiotowość w systemie międzynarodowym. Problem polega na tym, że obserwowane działania stoją w sprzeczności z tym przekazem. Mechanizmy rekrutacyjne prowadzą do sytuacji, w której obywatele tych państw są wciągani w konflikt po stronie rosyjskiej. W praktyce oznacza to odejście od idei niezaangażowania i faktyczne podporządkowanie się jednemu z aktorów. W tym ujęciu widoczna jest wyraźna ciągłość historyczna. Związek Radziecki również deklarował wsparcie dla państw niezaangażowanych, jednocześnie konsekwentnie rozszerzając własną strefę wpływów. Dzisiejsza Rosja operuje mniej ideologicznym językiem, częściej wykorzystuje narzędzia ekonomiczne, sieci pośredników oraz mechanizmy rynkowe, jednak cel pozostaje zbliżony. Chodzi o wciąganie państw i ich społeczeństw w orbitę własnych interesów, przy jednoczesnym utrzymaniu narracji o partnerstwie i wspólnej walce z dominacją Zachodu. Między narracją a praktyką Zestawienie przypadków Iraku, Kuby oraz państw afrykańskich prowadzi do jednego zasadniczego wniosku, choć nie wynika on z deklaracji, lecz z obserwacji konkretnych działań. W różnych kontekstach geograficznych powtarza się ten sam schemat, w którym czynniki ekonomiczne, presja sytuacyjna oraz manipulacja informacyjna tworzą spójny mechanizm pozyskiwania ludzi do działań militarnych. Na poziomie oficjalnym Rosja konsekwentnie odwołuje się do idei współpracy i wspólnoty interesów z państwami Globalnego Południa. W praktyce prowadzi to jednak do ograniczania ich realnej autonomii. Koncepcja „trzeciej drogi”, która miała oznaczać niezależność od wielkich bloków, przestaje funkcjonować jako projekt polityczny, a zaczyna pełnić rolę narzędzia uzasadniającego konkretne działania. Z perspektywy analitycznej kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między warstwą deklaratywną a operacyjną. To nie język oficjalnych wystąpień, lecz przebieg procesów rekrutacyjnych, przepływ ludzi oraz sposób ich wykorzystania pozwalają uchwycić rzeczywisty charakter relacji. W tym wymiarze Globalne Południe nie występuje jako równorzędny partner, lecz jako zasób, który można mobilizować w zależności od potrzeb strategicznych.](https://disinfodigest.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zasobyludzkie.png)
W ostatnich dniach rosyjska propaganda nawiązała kilkukrotnie zarówno do tematu polskiej polityki obronnej, jak i 27. rocznicy wstąpienia Polski do NATO. Całość przekazu korespondowała z znanymi od wielu lat narracjami dezinformacyjnymi, które są wykorzystywane do wzmacniania antyzachodniego przekazu Kremla wobec Polski i Europy Środkowej. Przekaz ten nie ograniczał się do krytyki samego Sojuszu, lecz wpisywał polskie działania w szerszą narrację o rzekomo agresywnej, destabilizującej i ekspansywnej polityce Zachodu. W rosyjskich materiałach Polska była przedstawiana nie jako państwo reagujące na pogarszające się środowisko bezpieczeństwa, lecz jako jeden z najbardziej aktywnych wykonawców strategicznej linii NATO na wschodniej flance.
Jedną z najważniejszych osi tego przekazu było przedstawianie NATO jako źródła eskalacji i międzynarodowej destrukcji. Rosyjskie narracje konsekwentnie odwracają odpowiedzialność za napięcia w Europie, sugerując fałszywie, że to nie działania Rosji, lecz polityka rozszerzania Sojuszu i wzmacniania jego obecności wojskowej prowadzą do destabilizacji. W takim ujęciu rocznica członkostwa Polski w NATO nie została przedstawiona jako zakotwiczenia w strukturach Zachodu, ale jako dowód trwałego wpisania Warszawy w mechanizm konfrontacji z Rosją.
Drugim istotnym wątkiem jest narracja o rzekomo niebezpiecznej militaryzacji i nuklearyzacji Unii Europejskiej. Rosyjska propaganda od lat buduje fałszywy obraz Europy jako przestrzeni, która odchodzi od modelu współpracy i bezpieczeństwa na rzecz logiki siły, zbrojeń oraz przygotowań do szerszego konfliktu. W tym kontekście Polska ukazywana jest jako jeden z państw szczególnie aktywnie wspierających taki kierunek, co ma wzmacniać wizerunek Warszawy jako uczestnika procesu prowadzącego do dalszego wzrostu napięć w regionie.
W wielu przekazach Polska przedstawiana jest również jako jeden z najbardziej agresywnych wykonawców polityki NATO. Taki obraz służy temu, by odbiorca postrzegał Polskę nie jako państwo obronne, lecz jako podmiot aktywnie zaangażowany w promowanie ofensywnej linii wobec Rosji. W warstwie propagandowej pozwala to Kremlowi przenieść część odpowiedzialności za pogorszenie bezpieczeństwa na Polskę i budować jej obraz jako kraju szczególnie agresywnego, gotowego do wspierania każdej formy presji politycznej i wojskowej.
Z tą narracją ściśle łączy się przedstawianie Polski jako wysuniętego przyczółka wojskowego USA na wschodniej flance. Obecność wojsk amerykańskich, rozwój infrastruktury wojskowej i pogłębianie współpracy obronnej z Waszyngtonem są w rosyjskim przekazie interpretowane jako dowód podporządkowania Polski interesom Stanów Zjednoczonych. Tego typu przekaz ma wzmacniać tezę, że Polska utraciła strategiczną autonomię i pełni rolę narzędzia amerykańskiej projekcji siły w regionie.
Szczególne miejsce w rosyjskiej propagandzie zajmuje także modernizacja Wojska Polskiego, która przedstawiana jest nie jako reakcja na realne zagrożenia bezpieczeństwa, lecz jako przygotowanie zaplecza frontowego NATO. Kremlowski przekaz nadaje polskim inwestycjom obronnym kontekst ofensywny, sugerując, że rozbudowa zdolności wojskowych służy nie obronie, ale tworzeniu infrastruktury przyszłej konfrontacji. W ten sposób rosyjska propaganda próbuje delegitymizować zarówno wzrost wydatków obronnych, jak i samą logikę wzmacniania odporności państwa.
Uzupełnieniem tego obrazu pozostaje narracja dotycząca Ukrainy, która w rosyjskich materiałach przedstawiana jest wyłącznie jako narzędzie Zachodu do destabilizacji regionu. Taki sposób opisu pozwala rosyjskiej propagandzie połączyć temat Polski, NATO i wojny w Ukrainie w jeden spójny schemat interpretacyjny. Polska, wspierając Ukrainę i wzmacniając własną obronność, ma być w tym ujęciu elementem większego mechanizmu zachodniej presji, a nie państwem odpowiadającym na skutki rosyjskiej agresji.
Całość tych narracji pokazuje, że 27. rocznica wstąpienia Polski do NATO została w rosyjskiej propagandzie zauważona i wykorzystana jako dogodny pretekst do wzmacniania antyzachodniego przekazu. Kreml stara się przedstawiać Polskę jako państwo frontowe, zależne od USA, aktywnie współtworzące politykę eskalacji i militarnego nacisku na Rosję. W praktyce jest to element szerszej operacji dezinformacyjnej, której celem pozostaje delegitymizacja polskiej polityki bezpieczeństwa, osłabianie zaufania do NATO oraz budowanie w regionie obrazu Zachodu jako źródła niestabilności.