Od czasu przystąpienia Finlandii do Sojuszu Północnoatlantyckiego obserwujemy nasilającą się aktywność rosyjskiej propagandy, której celem jest osłabienie postrzegania fińskiej suwerenności i zaufania do NATO. Retoryka Kremla coraz bardziej skupia się na zastraszaniu opinii publicznej oraz dyskredytacji krajów Zachodu. Monitorowaliśmy aktywność rosyjskiej propagandy w Finlandii, w tym narracje pojawiające się w rosyjskich „mediach” oraz na portalach związanych z prorosyjskimi grupami wpływającymi na fińskie społeczeństwo. W ostatnich tygodniach zidentyfikowaliśmy materiały wymierzone zarówno we władze Helsinek, jak i całe społeczeństwo fińskie. Główne tezy tych przekazów obejmują:

• Finlandia jest rzekomo „marionetką” NATO, zmuszaną do podejmowania niekorzystnych decyzji;
• Fińska polityka jest „oparta na rusofobii” i nastawiona wyłącznie na konfrontację z Moskwą;
• Fińskie władze są oskarżane o wywoływanie „histerii wojennej” i dążenie do eskalacji militarnej;
• Żołnierze NATO stacjonujący w Finlandii mają być źródłem zagrożeń dla mieszkańców regionów przygranicznych.

Rosyjskie przekazy propagandowe systematycznie odwołują się do okresu II wojny światowej, sugerując, że decyzja o przystąpieniu Finlandii do NATO jest kontynuacją „współpracy z hitlerowskimi Niemcami”. Te narracje są następnie wpisywane w przekaz o „konieczności obrony Rosji przed nazizmem”. NATO i Finlandia są przedstawiane jako podmioty zagrażające integralności terytorialnej Rosji, co wykorzystywane jest do „legitymizowania” agresywnej polityki Moskwy za pomocą dezinformacji bazującej na narracji o syndromie oblężonej twierdzy.

Przystąpienie Finlandii do NATO stało się przedmiotem licznych publikacji o charakterze propagandowym. W szczególności w prorosyjskich mediach operujących na terenie Finlandii rozpowszechniana jest dezinformacja, według której kraj miał zostać „wciągnięty do sojuszu na fali antyrosyjskiej histerii”. W materiałach tych pojawiają się pejoratywne określenia oraz historyczne analogie, mające na celu podważenie wiarygodności fińskiego rządu i samego NATO.

Rosyjskie działania propagandowe koncentrują się nie tylko na Finlandii, lecz także na uderzaniu w wiarygodność całego Sojuszu Północnoatlantyckiego. Fałszywe narracje o „NATO-wskim jarzmie” czy „wciąganiu państw do wojny” mają na celu zniechęcenie społeczeństwa do wsparcia dla inicjatyw obronnych NATO poprzez wykreowanie atmosfery strachu przed zaangażowaniem wojskowym. 

Techniki manipulacji

Emocjonalna retoryka – użycie obraźliwych określeń typu „szczekająca paczka” czy „antyrosyjska histeria” ma wzbudzić wrogość i nieufność wobec Finlandii i NATO.

Manipulacja faktami historycznymi – wybiórcze odwoływanie się do dramatycznych epizodów II wojny światowej w celu nadania fałszywego kontekstu obecnym wydarzeniom. Propaganda w zawoalowany sposób łączy przeszłość (II wojna światowa) ze współczesnymi wydarzeniami politycznymi, sugerując, że Finlandia rzekomo kontynuuje praktyki z czasów sojuszu z III Rzeszą – „obecne działania Finlandii w NATO są kontynuacją tamtej osi zła”.

Oskarżenia o agresywne zamiary – straszenie ćwiczeniami wojskowymi lub rzekomym „nakręcaniem” Finów i innych członków NATO do konfrontacji z Rosją. Propaganda wykorzystuje słownictwo takie jak „szczekająca paczka”, „rusofobiczne szczekanie”, „wściekła konfrontacja” wskazuje na manipulacyjne użycie silnych emocji. Jest to klasyczna technika dehumanizacji strony przeciwnej, a także sposób na wzmocnienie poczucia zagrożenia.

Wzmacnianie spiskowej wizji świata: Wyrażenia w stylu „narośl wysyłająca sygnały cudzej woli” wpisują się w dezinformację o globalnym spisku przeciwko Rosji, który stoi rzekomo za decyzjami suwerennych krajów. Propaganda stara się przekonać, że wszyscy dookoła konspirują przeciwko Rosji. Wspomina się o „nadziewaniu” Finów i innych narodów rusofobią, jakby była ona „zaszczepiona” odgórnie, a nie wynikała z obaw związanych z rzeczywistymi działaniami Rosji.

Omawiana kampania propagandowa próbuje wzbudzać wrażenie, że Finlandia nie kieruje się własnymi interesami, lecz jest narzędziem w rękach NATO. W konsekwencji próbuje się ukazać fińską scenę polityczną jako w pełni zależną od „woli Zachodu”. Poprzez narzucanie narracji o „antyrosyjskiej histerii” i „rusofobii” propagandyści próbują odwrócić uwagę od  faktów (choćby agresji Rosji na Ukrainę, czy działań aktywnych wymierzonych w bezpieczeństwo Zachodu). Zbiorcze określenie krajów członkowskich Sojuszu jako „chóru” czy „paczki” i wielokrotnie powtarzanie w tekście określenia „rusofobia” to zabieg mający na celu skonsolidowanie odbiorcy wokół wrogiego stosunku do NATO.

Podsumowanie

Jednym z głównych celów rosyjskiej propagandy jest podważenie suwerenności Finlandii oraz zdyskredytowanie jej członkostwa w Sojuszu Północnoatlantyckim. Retoryka Kremla wykorzystuje narzędzia propagandowe, by wzbudzić w odbiorcach nieufność wobec fińskich władz i całego NATO.

Kluczowe wątki narracyjne

• Finlandia jako „marionetka” NATO: propagandyści przekonują, że Helsinki nie działają w swoim interesie, lecz są rzekomo zmuszane do konfrontacji z Rosją.
• „Antyrosyjska histeria” i rusofobia: wielokrotne posługiwanie się tymi pojęciami ma wywołać wrażenie, że Finowie (oraz inne państwa NATO) przejawiają irracjonalną, zbiorową wrogość wobec Rosji.
• Fałszywe analogie z II wojną światową: tekst przytacza zarzut, że członkostwo Finlandii w NATO to kontynuacja współpracy z III Rzeszą. Ma to zdyskredytować Finlandię, a zarazem wzmacniać rosyjską narrację o obronie przed „nazizmem”.
• Zarzuty o militarne zagrożenie: propagandyści przedstawiają ćwiczenia wojskowe w Finlandii jako eskalację, próbując ukazać Sojusz jako agresora i kreując „oblężoną twierdzę” wokół Rosji.

Rosyjska kampania propagandowa przeciwko Finlandii i NATO w dużej mierze opiera się na wzbudzaniu emocji, przekłamywaniu faktów historycznych oraz przedstawianiu Finlandii jako niezdolnej do suwerennych decyzji. Główne tezy propagandowe utrzymują, że Helsinki znalazły się rzekomo pod „narzuconym jarzmem” NATO i ulegają zbiorowej „antyrosyjskiej histerii”. Zarzuty te mają wywołać lęk oraz zniechęcać do wspierania wspólnego systemu obronnego.

Opracował: Tadeusz Kania – Redakcja Disinfo Digest