![Rosja od lat przedstawia się jako naturalny partner państw Globalnego Południa oraz rzecznik „wielobiegunowego ładu”, który ma stanowić alternatywę wobec dominacji Zachodu. W tej narracji Kreml pozycjonuje się także jako przeciwnik neokolonializmu. Analiza konkretnych przypadków, obejmujących Irak, Kubę oraz wybrane państwa afrykańskie, prowadzi jednak do odmiennych wniosków. W praktyce zamiast relacji partnerskich widoczny jest powtarzalny schemat instrumentalnego wykorzystywania zasobów tych państw. Mechanizm ten nie jest nowy. W wielu aspektach przypomina działania Związku Radzieckiego wobec krajów określanych wówczas jako Trzeci Świat. Zmieniła się retoryka oraz część narzędzi operacyjnych, natomiast podstawowa logika pozostaje podobna. Rosja deklaruje wsparcie dla suwerenności i niezależności państw Globalnego Południa, jednocześnie wykorzystując ich ograniczenia strukturalne dla realizacji własnych celów politycznych i militarnych. Irak jako model operacyjny Przypadek Iraku dostarcza jednego z najbardziej przejrzystych przykładów działania mechanizmu rekrutacyjnego. W lutym 2026 roku irackie służby bezpieczeństwa zatrzymały 17 osób podejrzanych o udział w siatce werbunkowej. Jak podaje portal The New Arab, młodzi Irakijczycy byli przyciągani ofertami pracy oraz studiów, które po przyjeździe do Rosji „przekształcały się w kontrakt na służbę wojskową”. Kluczowym elementem całego procesu był brak tłumaczenia dokumentów oraz presja wywierana na podpisywanie umów sporządzonych w języku obcym. Dostępne relacje wskazują, że nie był to incydent jednostkowy. Jak czytamy w dzienniku The National, „młodzież była wciągana poprzez pozornie legalne kanały, takie jak agencje pracy czy biura podróży, a następnie wiązana kontraktami w obcym języku”. Źródła te sugerują również, że skala zjawiska jest istotna. Według przywoływanych informacji „około 3 000 Irakijczyków trafiło do rosyjskiej armii”. Reakcja władz w Bagdadzie wskazuje, że proceder został potraktowany jako realne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Podjęto decyzję o zamknięciu części programów stypendialnych oraz rozpoczęto działania dyplomatyczne. W analizie tego przypadku konieczne jest zachowanie precyzji. Mamy do czynienia z konkretnym mechanizmem funkcjonującym w Iraku, a nie z jednorodnym zjawiskiem obejmującym cały region, co bywa upraszczane w niektórych przekazach. Skalowanie mechanizmu: Kuba i Afryka Podobne schematy działania widoczne są także poza Irakiem, co wskazuje na ich powtarzalny, a nie incydentalny charakter. Na Kubie rekrutacja opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu dysproporcji ekonomicznych. Jak wskazuje analiza Friedrich Naumann Foundation, oferowano wynagrodzenia „rzędu 2 000 USD miesięcznie przy średniej kubańskiej około 17 USD”, a także obietnice nieruchomości i uzyskania obywatelstwa. W tym samym opracowaniu szacuje się, że liczba osób zaangażowanych po stronie rosyjskiej może sięgać nawet kilkunastu tysięcy. Zjawisko to ma jednocześnie wyraźny wymiar komunikacyjny. Portal The New Voice of Ukraine podaje, powołując się na ustalenia ukraińskiego wywiadu, że działania te służą budowaniu przekazu, zgodnie z którym „Rosja nie jest agresorem, bo wspiera ją także ‘cywilizowany świat’”. W tym ujęciu osoby rekrutowane pełnią podwójną funkcję, ponieważ są wykorzystywane zarówno operacyjnie, jak i propagandowo. W państwach afrykańskich proces ten ma bardziej rozproszony charakter, jednak jego logika pozostaje zbliżona. Jak relacjonuje Al Jazeera, według strony ukraińskiej „ponad 1 780 obywateli afrykańskich walczy obecnie w rosyjskiej armii”, a sam mechanizm obejmuje dziesiątki państw. Jednocześnie źródła cytowane przez tę redakcję wskazują, że wielu rekrutów było „wciąganych na czarnym rynku pracy […] bez przeszkolenia”, często pod pretekstem ofert zatrudnienia. Relacje uczestników tych procesów potwierdzają, że sytuacja po przyjeździe do Rosji miała w wielu przypadkach charakter przymusowy. W materiale agencji Reuters czytamy, że część z nich została skierowana „bezpośrednio do kopania okopów i działań na froncie”, często bez odpowiedniego przygotowania oraz zaplecza logistycznego. Mechanizm działania: struktura i funkcje Analiza porównawcza pozwala uchwycić spójny schemat operacyjny, który powtarza się w różnych kontekstach geograficznych. Pierwszym etapem jest impuls ekonomiczny. Jak podaje dziennik The National, potencjalnym rekrutom oferuje się „jednorazowe premie sięgające 20 000 USD oraz miesięczne wynagrodzenie około 3 000 USD”. W realiach wielu państw Globalnego Południa oznacza to dochód wielokrotnie przewyższający lokalne standardy, co znacząco zwiększa podatność na ofertę. Drugim etapem jest moment przejęcia kontroli. Po przyjeździe do Rosji rekruci trafiają w sytuację asymetrii informacyjnej i prawnej. Podpisują dokumenty, których często nie rozumieją, a ich możliwość wycofania się zostaje ograniczona. Agencja Reuters relacjonuje, że część z nich trafia „bezpośrednio na front, nierzadko do najbardziej niebezpiecznych zadań”, co wskazuje na instrumentalne traktowanie tych osób jako zasobu wysokiego ryzyka. Trzecim elementem jest warstwa informacyjna. Obecność cudzoziemców jest eksponowana w przekazie medialnym jako dowód międzynarodowego poparcia. Jak wskazuje portal The New Voice of Ukraine, ich udział służy budowaniu narracji o globalnej legitymizacji działań Rosji, co ma znaczenie zarówno wobec odbiorców wewnętrznych, jak i zagranicznych. Uzupełnieniem tego modelu są lokalne sieci współpracy. Z ustaleń agencji Reuters wynika, że w niektórych przypadkach proces rekrutacji wspierany jest przez lokalnych aktorów politycznych oraz biznesowych. Zwiększa to wiarygodność ofert i ułatwia dotarcie do potencjalnych kandydatów, jednocześnie utrudniając przeciwdziałanie temu zjawisku na poziomie państwowym. Bandung i reinterpretacja „trzeciej drogi” Konferencja w Bandungu w 1955 roku stanowiła próbę zdefiniowania realnej autonomii państw postkolonialnych wobec rywalizujących bloków. Jej uczestnicy odrzucali podporządkowanie zarówno Zachodowi, jak i Związkowi Radzieckiemu. Jak przypomina analiza publikowana przez Explaining History, deklarowano sprzeciw wobec „kolonializmu we wszystkich jego postaciach”, obejmującego każdą formę dominacji zewnętrznej, niezależnie od jej ideologicznego uzasadnienia. Współczesna Rosja świadomie odwołuje się do tej tradycji. W swojej komunikacji podkreśla znaczenie wielobiegunowości oraz wspólnoty państw Globalnego Południa, które mają rzekomo odzyskiwać podmiotowość w systemie międzynarodowym. Problem polega na tym, że obserwowane działania stoją w sprzeczności z tym przekazem. Mechanizmy rekrutacyjne prowadzą do sytuacji, w której obywatele tych państw są wciągani w konflikt po stronie rosyjskiej. W praktyce oznacza to odejście od idei niezaangażowania i faktyczne podporządkowanie się jednemu z aktorów. W tym ujęciu widoczna jest wyraźna ciągłość historyczna. Związek Radziecki również deklarował wsparcie dla państw niezaangażowanych, jednocześnie konsekwentnie rozszerzając własną strefę wpływów. Dzisiejsza Rosja operuje mniej ideologicznym językiem, częściej wykorzystuje narzędzia ekonomiczne, sieci pośredników oraz mechanizmy rynkowe, jednak cel pozostaje zbliżony. Chodzi o wciąganie państw i ich społeczeństw w orbitę własnych interesów, przy jednoczesnym utrzymaniu narracji o partnerstwie i wspólnej walce z dominacją Zachodu. Między narracją a praktyką Zestawienie przypadków Iraku, Kuby oraz państw afrykańskich prowadzi do jednego zasadniczego wniosku, choć nie wynika on z deklaracji, lecz z obserwacji konkretnych działań. W różnych kontekstach geograficznych powtarza się ten sam schemat, w którym czynniki ekonomiczne, presja sytuacyjna oraz manipulacja informacyjna tworzą spójny mechanizm pozyskiwania ludzi do działań militarnych. Na poziomie oficjalnym Rosja konsekwentnie odwołuje się do idei współpracy i wspólnoty interesów z państwami Globalnego Południa. W praktyce prowadzi to jednak do ograniczania ich realnej autonomii. Koncepcja „trzeciej drogi”, która miała oznaczać niezależność od wielkich bloków, przestaje funkcjonować jako projekt polityczny, a zaczyna pełnić rolę narzędzia uzasadniającego konkretne działania. Z perspektywy analitycznej kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między warstwą deklaratywną a operacyjną. To nie język oficjalnych wystąpień, lecz przebieg procesów rekrutacyjnych, przepływ ludzi oraz sposób ich wykorzystania pozwalają uchwycić rzeczywisty charakter relacji. W tym wymiarze Globalne Południe nie występuje jako równorzędny partner, lecz jako zasób, który można mobilizować w zależności od potrzeb strategicznych.](https://disinfodigest.pl/wp-content/uploads/2026/04/Zasobyludzkie.png)
რუსეთის ზეგავლენის ოპერაციები საქართველოს საინფორმაციო სივრცეში (2025 წლის ოქტომბერი)
2025 წლის ოქტომბერი გამოირჩეოდა დეზინფორმაციული აქტივობების მკვეთრი გაძლიერებით საქართველოს საინფორმაციო გარემოში, რაც მჭიდროდ უკავშირდებოდა 4 ოქტომბრის ადგილობრივ არჩევნებს. თბილისს ხელისუფლება და მასთან დაკავშირებული მედია გააძლიერეს პრორუსული თემების გამოყენება, ნარატივებით ამართლებდნენ დემონსტრანტების მიმართ ძალადობას, არყევდნენ ნდობას დასავლეთისადმი და ლეგიტიმაციას ანიჭებდნენ ავტორიტარულ მმართველობას. რუსეთის ზეგავლენის არხებმა გააძლიერეს ეს გზავნილები, ქმნიდნენ საქართველოს როგორც „დასავლური შეთქმულებით” გარშემორტყმული სახელმწიფოს და „ძლიერი ლიდერობის” საჭიროების იმიჯს.
სექტემბერთან შედარებით შესამჩნევია მზარდი კომუნიკაციური თანხვედრა მთავრობისა და რუსეთის პროპაგანდას შორის. ეს ფენომენი – ცნობილი როგორც „ნარატიული კოინციდენცია” – გულისხმობს შიდა და გარე ზეგავლენის ოპერაციებს შორის საზღვრის თანმიმდევრულ წაშლას. საერთო თემებია დასავლეთის მხრიდან მომდინარე საფრთხე, რუსეთის მიერ ოკუპირებული ოსეთისა და აფხაზეთის ლეგიტიმაციის მცდელობა და „სულიერი ღირებულებების ერთობის” ხაზგასმა რუსეთთან.
სინთეზური ანალიზი
რუსეთის საინფორმაციო სტრატეგია საქართველოს მიმართ შედის ფაზაში, როცა ის მუდმივად ინტეგრირდება ადგილობრივ კომუნიკაციურ სისტემაში. დეზინფორმაცია გახდა ხელისუფლების იარაღი, რომელიც მხარს უჭერს მმართველი პარტიის „ქართული ოცნების” ლეგიტიმაციის პროცესს. პროპაგანდა აღარ არის მხოლოდ გარე ინსტრუმენტი – ის სოციალური აღქმის მართვის მექანიზმის ნაწილია.
გზავნილებში დომინირებს ოთხი ურთიერთდაკავშირებული ხაზი: ანტიდასავლური რესენტიმენტი, სუვერენიტეტის გაფეტიშება როგორც წინააღმდეგობის ფორმა დასავლეთისადმი, ძლიერი ლიდერის კულტის განმტკიცება და რუსეთის როგორც პრაგმატული პარტნიორის სიმბოლური ნორმალიზება. კრემლის მიზანია საქართველოს პროევროპული კურსის თანდათანობითი ეროზია და პატრიოტიზმის ხელახალი განსაზღვრა – ხელისუფლებისადმი ერთგულებისა და რუსეთის დომინაციის მიღების სულისკვეთებით.
წამყვანი პროპაგანდისტული ხაზები
- დასავლური შეთქმულება საქართველოს წინააღმდეგ
პრორუმთავრობო მედიამ იმეორებდა ნარატივს ევროკავშირისა და აშშ-ის „შეთქმულებაზე“, რომლებიც თითქოს ცდილობენ საქართველოში „კიდევ ერთი რევოლუციის“ ორგანიზებას. მიზანი იყო ალყაში მოქცევის განცდის გამყარება და პროტესტების როგორც გარედან მართული ოპერაციის წარმოჩენა. - დასავლეთის აგენტები ოპოზიციასა და მედიაში
ოპოზიცია და დამოუკიდებელი რედაქციები მოიხსენიებოდა როგორც „დასავლეთის ინსტრუმენტები“. ეს ამართლებდა რეპრესიებს და ამყარებდა რწმენას, რომ ხელისუფლების კრიტიკა ეროვნული ღალატის ტოლფასია. - სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა, შთაგონებული ევროკავშირისა და აშშ-ის მიერ
4 ოქტომბრის პროტესტები შეფასდა როგორც „ორგანიზებული გადატრიალება“, რომლის ორგანიზებაშიც ბრალი დაედოთ დასავლელ დიპლომატებსა და მოლდოვის პრეზიდენტ მაია სანდუს. ეს გზავნილი ამართლებდა ძალოვანთა ძალადობას და ამყარებდა მთავრობის იმიჯს როგორც „კონსტიტუციური წესრიგის დამცველის“. - ოპოზიციის მორალური დაცემა
ხელისუფლების კონტროლქვეშ მყოფ მედიაში გამოიყენებოდა დეჰუმანიზაციის ენა პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების მიმართ. ოპოზიცია გამოისახებოდა კორუმპირებულ და გარყვნილ ელიტად, რაც იწვევდა ზიზღს და სოციალურ აპათიას. - დასავლეთი, რომელმაც გონება დაკარგა
პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის განცხადებამ, რომელმაც ევროკავშირის ბიუროკრატია გოებლსის პროპაგანდას შეადარა, სიმბოლურად დაადასტურა ანტიდასავლური რიტორიკის დომინაცია საჯარო დისკურსში. - სუვერენული საქართველო დასავლეთის წინააღმდეგ
ხელისუფლება სუვერენიტეტს აიგივებს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის უარყოფასთან, ხოლო ავტორიტარიზმს – პატრიოტიზმის გამოხატვად. - ევროკავშირის მტრული დამოკიდებულება საქართველოს მიმართ
ბრიუსელი და ბერლინი გამოისახებოდა როგორც პოლიტიკური ზეწოლის გამომწვევი და ოპოზიციის მხარდამჭერი მოთამაშეები, რაც ემოციურ უკმაყოფილებას აჩენდა დასავლეთისადმი. - უცხოური ჩარევის წინააღმდეგ ლეგალური დაცვა
დემონსტრანტების წინააღმდეგ რეპრესიები განიმარტებოდა როგორც „თავდაცვითი მოქმედებები“ „დასავლელი აგენტების“ წინააღმდეგ. ხელისუფლება ეროვნულ უსაფრთხოებაზე აპელირებს ძალადობის ლეგიტიმაციისთვის. - დასავლეთის ორმაგი სტანდარტები
აშშ და ევროკავშირი გამოისახებოდა როგორც ფარისევლები, რომლებიც საქართველოს მიმართ განსხვავებულ პრინციპებს იყენებენ, ვიდრე საკუთარ ქვეყნებში, რაც ამართლებს ადამიანის უფლებების დარღვევას. - ღირებულებათა ერთობა რუსეთთან
„ძმური კავშირებისა“ და საერთო მართლმადიდებლური ფესვების ნარატივები ემსახურება რუსეთის იმიჯის ნორმალიზებას და აფხაზეთისა და ოსეთის ოკუპაციის ეტაპობრივ რეაბილიტაციას. - საერთაშორისო მხარდაჭერის ილუზია
ხელისუფლებამ გამოიყენა ფსევდო-მეთვალყურეთა ქსელი არჩევნებზე უცხოური ლეგიტიმაციის შთაბეჭდილების შესაქმნელად. ეს სქემა იმეორებს რუსეთისა და ბელარუსის პრაქტიკას. - დასავლელი ექსპერტი პროპაგანდის სამსახურში
სკოტ რიტერთან ინტერვიუმ საზოგადოებრივ ტელევიზიაში დაადასტურა პრორუმთავრობო თეზისი „მეორე ფრონტზე რუსეთის წინააღმდეგ“. მისი პრორუსული საქმიანობის მიუხედავად, ინტერვიუს მიენიჭა „დასავლური ავტორიტეტის“ სტატუსი. - რუსეთის ეკონომიკური თანამშრომლობის პრაგმატიზაცია
„როსნეფტის“ ნავთობის მიწოდება ქულევის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას აღწერეს როგორც „ჩვეულებრივი ვაჭრობა“, უგულებელყოფით ეკონომიკური ინფილტრაციისა და ენერგეტიკული დამოკიდებულების რისკების.
სხვა ოპერაციული ელემენტები
კიბერუსაფრთხოება: დადასტურებული ახალი შეტევები არ დაფიქსირდა, თუმცა პრორუსული არხები ავრცელებდნენ ყალბ ცნობებს „უკრაინის კიბერთავდასხმებზე საქართველოს შსს-ზე“.
სამოქალაქო აქტივობა: ამოქმედდა პლატფორმა imediwatch.georgiaprotest.com, რომელიც თარგმნის და აფიქსირებს მედია მანიპულაციის შემთხვევებს.
ვერბოვკის კამპანიები: რუსული პორტალები „Сила Родины“ და „Подписать-контракт-СВО“ სთავაზობდნენ ქართველებს კონტრაქტულ სამსახურს ფინანსური სარგებელითა და გამარტივებული მოქალაქეობით.
ანალიტიკური კომენტარი
საქართველოს ოქტომბრის საინფორმაციო ლანდშაფტი ადასტურებს, რომ რუსეთის დეზინფორმაცია მყარად არის ჩაშენებული სახელმწიფო კომუნიკაციის სისტემაში. ხელისუფლება ადაპტირებს რუსეთის ავტორიტარიზმის ლეგიტიმაციის ტექნიკებს, იყენებს პატრიოტიზმისა და სუვერენიტეტის დაცვის ენას რეპრესიების დასაფარად.
რუსეთი თავის მხრივ მიზანმიმართულად იყენებს „რბილი ძალის“ ინსტრუმენტებს – კულტურას, ეკონომიკას, რელიგიას და მედიას – რათა გააფართოოს საკუთარი ყოფნის მიღების ზღვარი რეგიონში. საქართველოს მიმართ ზეგავლენის ოპერაცია გადავიდა რეაქტიურიდან სტრატეგიულ ფაზაში: საზოგადოებრივი ცნობიერების გრძელვადიანი გარდაქმნა „პრორუსული რეალიზმის“ სულისკვეთებით.
პროექტი MUGA – საქართველო
გამოცემა მომზადდა საქართველოს საინფორმაციო გარემოს მიმდინარე მონიტორინგის საფუძველზე, რომელიც ხორციელდება პროექტის MUGA – მოდული II-ის ფარგლებში („ციფრული გამოძიებები და ზეგავლენის ოპერაციების ანალიზი მოლდოვის, უკრაინის, საქართველოსა და სომხეთის საინფორმაციო უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად“).
პროექტს ახორციელებენ ფონდები INFO OPS Polska და DFRLab (Atlantic Council).
მოქმედებები ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის კონკურსის ფარგლებში „საჯარო დიპლომატია 2024–2025 – ევროპული განზომილება და დეზინფორმაციასთან ბრძოლა“.
გამოცემა გამოხატავს მხოლოდ ავტორთა მოსაზრებებს და არ შეიძლება გაიგივდეს პოლონეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურ პოზიციასთან.
