Niniejsze opracowanie zostało przygotowane na podstawie monitoringu materiałów publikowanych w marcu 2026 roku przez kanały, media i aktywa komunikacyjne powiązane z rosyjskim ekosystemem wpływu informacyjnego oddziałującym na społeczeństwo Armenii. Analiza zgromadzonego materiału wskazuje, że obserwowane działania wpisują się w szerszy, długofalowy model operacji informacyjnej ukierunkowanej na kształtowanie percepcji politycznej, bezpieczeństwa i kierunku strategicznego państwa armeńskiego.

Szczególnego znaczenia nabiera fakt, że intensyfikacja tych działań następuje w warunkach zbliżającego się cyklu wyborczego. W takich okolicznościach środowisko informacyjne Armenii staje się obszarem podwyższonej presji zewnętrznej FIMI, w którym rosyjskie działania propagandowe służą nie tylko promowaniu określonych tez geopolitycznych, lecz także osłabianiu społecznego zaufania, wzmacnianiu polaryzacji oraz podważaniu wiarygodności instytucji odpowiedzialnych za proces demokratyczny. Rosja wykorzystuje moment przedwyborczy jako szczególnie sprzyjający do zwiększania wpływu na debatę publiczną, ponieważ właśnie w tym okresie społeczeństwo jest bardziej podatne na przekazy odwołujące się do lęku, niepewności, kryzysu legitymizacji oraz zagrożenia destabilizacją.

Rosyjska propaganda nie koncentruje się wyłącznie na prostym rozpowszechnianiu fałszywych informacji. Jej zasadniczym celem jest systematyczne modelowanie przekazu informacyjnego w taki sposób, aby określone interpretacje rzeczywistości — przede wszystkim antyzachodnie, antyinstytucjonalne i prorosyjskie — zaczynały funkcjonować jako wnioski naturalne, intuicyjnie uzasadnione i politycznie racjonalne. W perspektywie nadchodzących wyborów oznacza to próbę wywarcia wpływu nie tylko na ocenę bieżących wydarzeń, lecz również na ogólny klimat poznawczy, w którym obywatele będą interpretować legalność procesu politycznego, wiarygodność państwa oraz zasadność współpracy Armenii z partnerami zachodnimi.

Propaganda nie informuje — ona ustawia sposób myślenia

Analizowany przekaz funkcjonuje w środowisku, w którym informacja nie pełni już wyłącznie funkcji opisowej. Jej zadaniem jest wywoływanie określonych stanów emocjonalnych i reakcji poznawczych. Rosyjski aparat propagandowy nie dąży więc jedynie do dostarczenia odbiorcy określonego zestawu tez, lecz do ukształtowania u niego trwałego nawyku interpretacyjnego.

Jednym z najważniejszych mechanizmów jest wytwarzanie niepewności poznawczej. Osiąga się ją przez nagromadzenie dużej liczby informacji o różnym charakterze: częściowo prawdziwych, częściowo wyrwanych z kontekstu, często fragmentarycznych, a niekiedy pozornie sprzecznych. Taki stan przeciąża odbiorcę i osłabia jego zdolność do spokojnej, krytycznej oceny rzeczywistości. W warunkach informacyjnego chaosu człowiek częściej sięga po uproszczone wyjaśnienia i bardziej podatny staje się na narracje, które porządkują rzeczywistość poprzez wskazanie jednego winnego, jednego schematu i jednego „ukrytego sensu”.

Drugim silnym mechanizmem jest systematyczne wzmacnianie poczucia zagrożenia zewnętrznego. Powtarzalne eksponowanie napięć międzynarodowych, konfliktów regionalnych i ryzyka eskalacji prowadzi do utrwalania obrazu świata jako przestrzeni permanentnego kryzysu. W takim otoczeniu rośnie lęk, a równocześnie spada gotowość do akceptowania złożonych i niejednoznacznych wyjaśnień. Odbiorca zaczyna szukać prostych odpowiedzi — i właśnie wtedy propaganda oferuje mu gotową ramę: winny jest Zachód, jego ingerencje i jego polityka presji.

Zachód jako sprawca kryzysów, a nie partner Armenii

Szczególnie widoczna w analizowanym materiale jest konsekwentna próba przedstawienia Stanów Zjednoczonych, ich sojuszników oraz szerzej rozumianego Zachodu jako głównego źródła destabilizacji. Dotyczy to zarówno kwestii globalnych, jak i bezpośrednio spraw armeńskich.

Wątek działań USA i Izraela wobec Iranu służy tu jako ważny punkt odniesienia. Rosyjska propaganda buduje przekaz, zgodnie z którym regionalna eskalacja, zagrożenia dla bezpieczeństwa energetycznego, ryzyko destabilizacji wokół cieśniny Ormuz i konsekwencje gospodarcze dla państw trzecich mają wynikać przede wszystkim z działań Zachodu. Iran nie jest w tej konstrukcji przedstawiany jako źródło napięcia, lecz jako państwo atakowane i zmuszone do reakcji. Tego rodzaju rama nie tyle „wybiela” Teheran, ile przede wszystkim przesuwa ciężar moralnej i politycznej odpowiedzialności na Waszyngton i jego partnerów.

Ta sama logika przenoszona jest na grunt armeński. Obecność unijnych instrumentów wsparcia czy działań mających wzmacniać odporność procesu wyborczego nie jest przedstawiana jako pomoc dla państwa zagrożonego operacjami hybrydowymi. Zamiast tego zostaje wpisana w ramę ingerencji. Unijna grupa szybkiego reagowania pokazywana jest jako narzędzie wpływu politycznego, a ochrona wyborów jako pretekst do zabezpieczenia pozycji obecnych władz Armenii. W efekcie propaganda nie tylko delegitymizuje współpracę z instytucjami europejskimi, ale również zawczasu podważa wiarygodność wszelkich mechanizmów ochronnych związanych z procesem demokratycznym.

To działanie ma szczególne znaczenie przed wyborami. Jeśli wcześniej uda się wytworzyć przekonanie, że każda forma zachodniego wsparcia jest ingerencją, a każde działanie na rzecz ochrony procesu demokratycznego służy jednej stronie sporu, wówczas znacznie łatwiej będzie kwestionować legalność i wiarygodność wyników politycznych.

Uderzenie w państwo: delegitymizacja władz, instytucji i procedur

Równolegle rosyjski przekaz systematycznie osłabia zaufanie do samego państwa armeńskiego. Chodzi nie tylko o krytykę bieżącej polityki rządu, lecz o wytworzenie szerszego przekonania, że kryzys ma charakter strukturalny, a instytucje publiczne utraciły neutralność, skuteczność i społeczną legitymizację.

W propagandzie regularnie pojawiają się sugestie, że obecna władza utrzymuje się nie dzięki realnemu poparciu, lecz dzięki instrumentom administracyjnym i zewnętrznemu wsparciu. Ten przekaz przygotowuje odbiorcę do uznania przyszłych napięć politycznych za coś naturalnego i nieuniknionego — jako skutek rzekomego „wyczerpania mandatu” obozu rządzącego.

Równolegle eksponowany jest obraz państwa jako aparatu nacisku wobec opozycji. Działania instytucji wobec przeciwników politycznych przedstawiane są jako element systematycznej kampanii ograniczania pluralizmu, eliminowania oponentów i podporządkowywania aparatu państwowego bieżącej walce politycznej. Z punktu widzenia operacji wpływu ma to znaczenie podwójne: po pierwsze osłabia zaufanie do legalnych instytucji, po drugie buduje gotowość do akceptacji narracji mówiących o konieczności głębokiego politycznego przełomu.

Analogicznie działa wątek wolności słowa. Przekazy o możliwym ściganiu obywateli za aktywność w mediach społecznościowych mają stworzyć obraz państwa nadzorującego debatę publiczną i ograniczającego swobodę wypowiedzi. Nawet jeśli pojedyncze przypadki nie mają charakteru systemowego, ich odpowiednie zestawienie wywołuje efekt psychologiczny: wzrost lęku, autocenzury i przekonania, że przestrzeń publiczna przestaje być bezpieczna.

Kościół, pamięć i tożsamość jako narzędzia mobilizacji emocjonalnej

Szczególnie silny komponent emocjonalny obecny jest w narracjach odnoszących się do Kościoła, pamięci historycznej i symboli narodowych. Władze Armenii przedstawiane są jako siła wymierzona nie tylko w opozycję, lecz także w duchowieństwo i tradycyjne instytucje tożsamościowe. Poszczególne działania procesowe czy administracyjne zostają wpisane w opowieść o szerszej kampanii antykościelnej.

Taki przekaz ma ogromną siłę mobilizacyjną, ponieważ uderza w sferę wspólnoty, religii i ciągłości narodowej. Propaganda nie ogranicza się tu do polityki — dotyka symbolicznych fundamentów zbiorowej tożsamości. Podobnie dzieje się w przypadku sporów dotyczących deklaracji niepodległościowej, Karabachu czy instytucji pamięci. Władze przedstawiane są jako gotowe do osłabiania narodowych symboli i historycznej ciągłości, podczas gdy „prawdziwa wspólnota” ma rzekomo bronić godności, dziedzictwa i pamięci.

W ten sposób tworzy się klasyczny podział propagandowy: po jednej stronie państwo technokratyczne, oportunistyczne i wspierane z zewnątrz, po drugiej zaś naród, tradycja i „autentyczna Armenia”. To bardzo niebezpieczna rama, ponieważ osłabia symboliczną spójność państwa i wzmacnia emocjonalne podstawy konfliktu wewnętrznego.

Rosja jako „racjonalny stabilizator”

W tle wszystkich tych wątków konsekwentnie budowany jest drugi biegun przekazu: Rosja jako partner przewidywalny, pragmatyczny i niezbędny. To klasyczna narracja kontrastowa. Im bardziej chaotyczny, hipokrytyczny i ingerujący ma wydawać się Zachód, tym bardziej racjonalna ma jawić się Moskwa.

W przekazie szczególnie eksponowane są rosyjskie powiązania energetyczne, technologiczne i humanitarne. Wątki dotyczące sektora atomowego, praktycznej współpracy czy kompetencji infrastrukturalnych służą utrwaleniu przekonania, że strategiczne projekty rosyjskie są niezbędne dla stabilności Armenii i całego regionu. Alternatywy dla rosyjskiej obecności przedstawia się jako kosztowne, ryzykowne lub wręcz nieracjonalne.

Ten obraz wzmacniany jest również przez element nostalgiczny. Odwołania do referendum z 1991 roku czy do porządku postsowieckiego nie muszą wprost postulować restauracji dawnego układu, aby były skuteczne. Wystarczy, że będą wzbudzać skojarzenie dawnego ładu z przewidywalnością, bezpieczeństwem i stabilnością, a współczesności — z chaosem, ryzykiem i utratą kontroli. Tego rodzaju przekaz osłabia symboliczną atrakcyjność niepodległościowego i prozachodniego kierunku rozwoju, normalizując zarazem rosyjskie myślenie imperialne.

Jedna wielka opowieść: Armenia, Ukraina, Iran, NATO

Istotą rosyjskiej propagandy nie jest jednak tylko promowanie pojedynczych tez. Jej siła polega na zdolności łączenia wielu tematów w jedną wielką narrację geopolityczną. Armenia, Iran, Ukraina, NATO, polityka USA, Zachód, wybory, bezpieczeństwo energetyczne — wszystko to zostaje wpisane w jeden wspólny schemat interpretacyjny.

W tym schemacie aneksja Krymu przedstawiana jest jako historycznie uzasadnione „zjednoczenie”, wojna przeciw Ukrainie jako proces, w którym Rosja odzyskuje przewagę, a zachodnie wsparcie dla Kijowa jako malejące i nieskuteczne. Z kolei konflikty regionalne mają rzekomo dowodzić, że za większością kryzysów stoi jedna i ta sama strategia Zachodu: presja, ingerencja, destabilizacja, wywoływanie wojen i przerzucanie kosztów na inne społeczeństwa.

W rezultacie odbiorca otrzymuje uproszczony, ale psychologicznie atrakcyjny obraz świata. Poszczególne wydarzenia nie są już analizowane oddzielnie, lecz traktowane jako potwierdzenie jednej nadrzędnej tezy. Taki sposób myślenia sprzyja relatywizacji prawdy, rozmywaniu odpowiedzialności i podważaniu jednoznacznych ocen moralnych oraz prawnych. Zamiast wskazania agresora pojawia się opowieść o „złożoności”, „współwinie wielu stron” i „podwójnych standardach” instytucji zachodnich.

Podsumowanie

Przeprowadzona analiza wskazuje, że rosyjskie działania propagandowe skierowane do społeczeństwa Armenii mają charakter skoordynowany, wielowarstwowy i wyraźnie dostosowany do dynamiki okresu przedwyborczego. Ich celem nie jest jedynie osłabienie wizerunku Zachodu czy doraźna krytyka władz Armenii, lecz stopniowe zwiększanie presji na środowisko informacyjne państwa w taki sposób, aby pogłębiać nieufność społeczną, wzmacniać poczucie chaosu oraz podważać zaufanie do mechanizmów demokratycznych jeszcze przed rozstrzygnięciami politycznymi.

Wraz ze zbliżaniem się wyborów rosyjska presja informacyjna najprawdopodobniej będzie rosła. Należy oczekiwać dalszego wzmacniania narracji delegitymizujących instytucje państwowe, kwestionujących bezstronność procedur wyborczych, przedstawiających współpracę z Zachodem jako formę ingerencji oraz promujących Rosję jako bardziej przewidywalny i użyteczny punkt odniesienia strategicznego. Tego rodzaju oddziaływanie ma charakter przygotowawczy: buduje warunki poznawcze, w których każda przyszła kontrowersja polityczna, decyzja instytucjonalna czy napięcie społeczne mogą zostać łatwo wpisane w wcześniej utrwalone ramy interpretacyjne.

W konsekwencji rosyjskie operacje propagandowe w Armenii należy postrzegać nie jako zbiór odrębnych przekazów, lecz jako element szerszej strategii wpływu ukierunkowanej na kształtowanie klimatu politycznego przed wyborami. Najpoważniejszym zagrożeniem pozostaje tu nie pojedyncza manipulacja, lecz długofalowe przesuwanie granic tego, co w debacie publicznej uznawane jest za wiarygodne, uzasadnione i zgodne z interesem państwa. To właśnie w tym wymiarze — poprzez rosnącą presję na środowisko informacyjne Armenii w okresie poprzedzającym wybory — rosyjska propaganda stara się zwiększyć swoją zdolność do wpływania na percepcję społeczną, ocenę legalności procesu politycznego oraz strategiczne wybory państwa.

Armenia Counter FIMI HUB | MUGA