Program stażowy

Najnowsza aktywność

Rosyjski aparat propagandowy konsekwentnie przedstawia modernizację Wojska Polskiego, rozwój infrastruktury wojskowej NATO oraz zwiększanie wydatków obronnych jako działania o charakterze ofensywnym, prowadzące do destabilizacji bezpieczeństwa europejskiego. Celem tego przekazu jest podważanie zasadności polskiej polityki odstraszania, przypisywanie Warszawie odpowiedzialności za wzrost napięć oraz przedstawianie ewentualnej rosyjskiej presji wojskowej jako reakcji na działania Polski.

Oddziaływanie rosyjskiej propagandy na postrzeganie polskiej polityki obronnej

•

2026-10-23

•

disinfopack, język polski

Rosyjski aparat propagandowy konsekwentnie przedstawia modernizację Wojska Polskiego, rozwój infrastruktury …

„Dark Clark”. Piskorski, Braun i rosyjska prowokacja. Jak operacja z Peru dotarła do Polski

•

2026-10-22

•

publikacje

2 lipca 2026 roku na łamach „Myśli Polskiej” ukazał się …

komentarz analityczny

Siedem dni rosyjskiej propagandy przeciwko Polsce. Wojsko Polskie, NATO i Ukraina w strategii informacyjnej Kremla

•

2026-10-21

•

publikacje

Analiza rosyjskiego środowiska informacyjnego za okres 14–20 października 2026 r. …

komentarz analityczny

Rybar łączy działalność wojskowo-analityczną z usługami medialnymi, szkoleniami i zagranicznymi kampaniami wpływu. Jego znaczenie wynika z możliwości wykorzystywania tego samego zaplecza do różnych zadań. Rozpoznawalna marka przyciąga odbiorców do jawnych publikacji, a kompetencje zespołu pozwalają również przygotowywać materiały rozpowszechniane przez nadawców nieujawniających związku z rosyjskim producentem. Udokumentowane zamówienia państwowych odbiorców oraz ustalenia władz amerykańskich i brytyjskich wiążą to zaplecze z rosyjskim systemem operacji wpływu. Raport przedstawia wybrane aspekty organizacji, finansowania i działalności zagranicznej Rybara. Przypadki dobrano ze względu na dostępność dokumentacji pozwalającej rozpoznać wykonawców, prześledzić przygotowanie materiałów lub odtworzyć ich rozpowszechnianie. Zestawienie tych ustaleń pozwala przeanalizować sposób wykorzystywania zasobów organizacji oraz jej relacje z państwowymi patronami. Opisane przedsięwzięcia nie wyczerpują działalności Rybara. Zakres dostępnych dowodów jest szerszy po stronie produkcji i dystrybucji niż podejmowania decyzji, zadaniowania i finansowania konkretnych kampanii. Wnioski raportu dotyczą rozpoznanych mechanizmów oraz udokumentowanych relacji. Stanowią podstawę dalszej analizy organizacji, której pełna struktura i skala działania pozostają częściowo niejawne.

Rybar. „Prywatny” wykonawca rosyjskich operacji wpływu

•

2026-10-19

•

publikacje

Pobierz raport PDF – RYBAR. “Prywatny” wykonawca rosyjskich operacji wpływu …

raport

Po nalotach na kopalnie złota przy granicy Sudanu i Egiptu rozpoczęła się rywalizacja o polityczne znaczenie tragedii. W mediach społecznościowych rozpowszechniano sfabrykowane wypowiedzi sudańskich i egipskich osobistości, ugrupowanie powiązane z paramilitarnymi Siłami Szybkiego Wsparcia oskarżyło Kair o eksploatację zasobów Sudanu, a etiopska państwowa agencja informacyjna przedstawiła niepotwierdzone sprawstwo nalotu jako fakt. Analiza publikacji z czerwca i października 2026 roku ujawnia mechanizm wykorzystywania rzeczywistej przemocy do wzmacniania oskarżeń politycznych i przenoszenia ich do zagranicznego obiegu informacyjnego. 12 października 2026 roku na sudańskich stronach facebookowych pojawiła się wypowiedź przypisywana Minniemu Arko Minawiemu, gubernatorowi Darfuru i przywódcy Ruchu Wyzwolenia Sudanu. Według rozpowszechnianego komunikatu Minawi miał stanowczo zapowiedzieć, że nie będzie milczał wobec działań Egiptu, jeśli potwierdzi się odpowiedzialność egipskiego wojska za naloty na kopalnie złota. Przekaz był fałszywy. Sudański portal Beam Reports sprawdził oficjalne kanały gubernatora, jego wystąpienia oraz wywiady i nie znalazł potwierdzenia autorstwa wypowiedzi. Sfabrykowany komunikat powielały między innymi strony posiadające 569 tysięcy, 353 tysiące, 284 tysiące i 210 tysięcy obserwujących. Dwa dni później, 14 października, Minawi rzeczywiście zabrał głos. Spotkał się z egipskim ambasadorem Yasserem Sorourem oraz konsulem Egiptu w Port Sudan. Domagał się przekazania opinii publicznej wyników postępowań wyjaśniających, podkreślał konieczność ochrony obywateli i ostrzegał przed rozpowszechnianiem niezweryfikowanych oskarżeń oraz podsycaniem wrogości między Sudańczykami a Egipcjanami. Według Sudan Tribune gubernator wyjaśniał swoje zaangażowanie faktem, że większość zgłoszonych ofiar nalotów pochodziła z Darfuru. Egipscy dyplomaci przekazali kondolencje rodzinom zabitych i zadeklarowali współpracę przy wyjaśnianiu okoliczności wydarzenia. Nie oznaczało to jednak publicznego przyznania odpowiedzialności za atak. Fałszywa wypowiedź przypisywana Minawiemu sugerowała możliwość zaostrzenia jego stanowiska wobec Egiptu. Tymczasem podczas spotkania z egipskimi dyplomatami 14 października gubernator domagał się wyjaśnienia okoliczności nalotów, jednocześnie apelując o powstrzymanie wzajemnych oskarżeń i eskalacji napięć. Nie udało się dotychczas ustalić autora fałszywki ani podmiotu odpowiedzialnego za jej rozpowszechnienie. Możemy jednak wskazać konkretną technikę manipulacji, której celem było przypisanie rozpoznawalnej postaci politycznej stanowiska niewynikającego z jej publicznych wypowiedzi. Nie był to zresztą pierwszy taki przypadek związany z nalotami na sudańskich górników.

Od nalotów do manipulacji. Sudańskie złoto w rosyjskim i etiopskim przekazie informacyjnym

•

2026-10-16

•

publikacje

Po nalotach na kopalnie złota przy granicy Sudanu i Egiptu …

komentarz analityczny

„Czarni Rusowie”. Prowokacja na granicy Łotwy jako instrument rosyjsko-białoruskich środków aktywnych

•

2026-10-14

•

publikacje

„Czarni Rusowie”. Prowokacja graniczna jako środek aktywny rosyjsko-białoruskiej destabilizacji NATO. …

komentarz analityczny

Doniesienia o atakach na infrastrukturę serwerową Yandexu oraz gwałtownym spadku automatycznego ruchu sieciowego stały się punktem wyjścia do analizy aktywności rosyjskiego aparatu wpływu w polskojęzycznym środowisku informacyjnym. Fundacja INFO OPS Polska postanowiła sprawdzić, czy zakłóceniom infrastrukturalnym towarzyszyły zmiany aktywności publikacyjnej monitorowanych kanałów. Badanie skoncentrowano na modelu VIEDM, którego rosyjską atrybucję ustalono podczas wcześniejszego monitoringu, oraz rozpowszechnianych w jego ramach przekazach dotyczących Polski, Ukrainy, NATO, Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych. Według dostępnych pomiarów spadek natężenia automatycznego ruchu sieciowego związanego z Yandexem rozpoczął się 8 października 2026 roku. W kolejnych dwóch dniach aktywność pozostawała na ograniczonym poziomie. Najniższe wartości zarejestrowano 11 października, między godziną 02:00 a 04:00 czasu polskiego, kiedy ruch osiągnął około 0,3–0,5% maksimum pomiarowego. Tego samego dnia po południu rozpoczęła się jego częściowa odbudowa. Skala zakłóceń rodziła pytania o ich potencjalny wpływ na rosyjskie operacje informacyjne, jednak sam spadek ruchu sieciowego nie dowodził ograniczenia aktywności kont propagandowych ani uszkodzenia infrastruktury wykorzystywanej do operacji wpływu. Dane Cloudflare Radar dotyczyły automatycznego ruchu HTTP pochodzącego z infrastruktury sieciowej Yandexu, obejmującego między innymi aktywność robotów indeksujących strony internetowe. Nie stanowiły natomiast pomiaru liczby kont propagandowych ani częstotliwości publikowania przez nie treści w mediach społecznościowych. Rozróżnienie to ma zasadnicze znaczenie dla oceny możliwego wpływu zakłóceń infrastrukturalnych na rosyjskie operacje informacyjne. Zasadniczym celem badania była ocena ciągłości aktywności publikacyjnej VIEDM w okresie zakłóceń infrastruktury Yandexu. Analizie poddano częstotliwość i rozkład czasowy publikacji, powtarzalność komunikatów oraz strukturę rozpowszechnianych narracji. Podstawę analizy stanowiło 611 polskojęzycznych rekordów informacyjnych zarejestrowanych w ramach rozszerzonego monitoringu VIEDM w dniach 11–12 października 2026 roku.

Rosyjski aparat wpływu w okresie zakłóceń infrastruktury Yandexu. Oddziaływanie rosyjskiej propagandy w Polsce. 11 – 12 październik 2026

•

2026-10-13

•

publikacje

Analiza narracji, aktywności publikacyjnej i mechanizmów oddziaływania modelu VIEDM (Model …

komentarz analityczny, raport

Rosyjskie operacje sabotażowe prowadzone na terytorium państw NATO są wykorzystywane informacyjnie, zanim służby ustalą ich organizatorów, a władze podejmą decyzje o odpowiedzi. Czas potrzebny na przypisanie sprawstwa stwarza Moskwie możliwość manipulowania interpretacją incydentów i wywierania presji politycznej. Ta asymetria może mieć znaczenie dla skuteczności odstraszania poniżej progu otwartego konfliktu zbrojnego. 12 października 2026 roku przed Sądem Okręgowym Warszawa-Praga rozpoczął się proces pięciu osób oskarżonych o udział w grupie prowadzącej działania sabotażowe na zlecenie rosyjskich służb specjalnych. Sąd wyłączył jawność postępowania ze względu na ochronę ważnego interesu państwa. Akt oskarżenia obejmuje podpalenia obiektów handlowych w Warszawie i Wilnie oraz przygotowania do kolejnego ataku w Rydze. Ustalenia śledczych dotyczące tej grupy pozwalają przeanalizować sposób łączenia sabotażu z działaniami propagandowymi. Ustalenia Prokuratury Krajowej wskazują, że dokumentowanie pożarów było zaplanowanym elementem działalności grupy. Sprawca podpalenia warszawskiego sklepu OBI w kwietniu 2024 roku nagrywał swoje działania telefonem, a część materiałów trafiła następnie na rosyjskie portale propagandowe. W przypadku Marywilskiej 44 osoba odpowiedzialna za filmowanie otrzymała polecenie dzień przed pożarem, wraz z informacją o godzinie planowanego zdarzenia. Nagranie pożaru i akcji ratowniczej przekazano koordynatorowi w celu udokumentowania wykonania zadania i wykorzystania materiału propagandowo. Publicznie dostępne ustalenia potwierdzają przekazanie nagrania, lecz nie jego późniejszą publikację. Sprawa ujawnia istotną asymetrię czasową. Organizatorzy sabotażu mogli dysponować materiałami przeznaczonymi do oddziaływania informacyjnego już w chwili przeprowadzenia ataku, podczas gdy ustalenie pełnej struktury odpowiedzialności wymaga wieloletniego postępowania. Powstaje w ten sposób przestrzeń do kształtowania społecznego odbioru zdarzenia i podważania odpowiedzialności jego organizatorów. W warunkach rosyjskiej konfrontacji z Zachodem mechanizm ten wpływa na polityczne warunki odpowiedzi państw NATO, zwiększając znaczenie czasu potrzebnego do przypisania sprawstwa.

Okno bezkarności. Rosyjski sabotaż i zastraszanie jako narzędzia testowania granic odporności oraz czasu reakcji NATO

•

2026-10-12

•

publikacje

Rosyjskie operacje sabotażowe prowadzone na terytorium państw NATO są wykorzystywane …

komentarz analityczny

zbadaj negatywne informacje na temAT WSKAZANYCH OBSZARÓW INFORMACYJNYCH W MONITORINGU Ukrainy wYMIERZONYCH W POSTRZEGANIE LUB STANOIĄCYCH INSOTNE RYZYKO REPYTACYJNE dla olslki i zahcodu. zbadaj szeroko o głęboko ukraińskie media i pozostałly koszy źródeł ukraińskojęzycznych za okres poniedziałku do teraz pod względem występowania w Ukrainie negatywnych informacji uderzających w postrzeganie tematów podejmowanych w raporcie.

Kijów blokuje, Putin stabilizuje. Rosyjskie narracje propagandowe w arabskim obiegu informacyjnym

•

2026-10-11

•

publikacje

Decyzja administracji Donalda Trumpa o dopuszczeniu handlu rosyjskim dieslem dostarczyła …

komentarz analityczny

W publikacji „Czarni Rusowie”. Prowokacja na granicy Łotwy jako instrument rosyjsko-białoruskich środków aktywnych przedstawiliśmy przebieg incydentu granicznego z 5–6 października 2026 roku oraz mechanizmy jego informacyjno-psychologicznej eksploatacji. Szczególne znaczenie w tym procesie odgrywają przekazy propagandowe ugrupowania „Czarni Rusowie”, które przyjęło odpowiedzialność za prowokację. Analiza narracji rozpowszechnianych przez tę formację wskazuje na działania perswazyjne ukierunkowane na zastraszanie państw wschodniej flanki NATO, podważanie wiarygodności ich systemów bezpieczeństwa oraz przedstawianie przemocy i dywersji jako skutecznych instrumentów konfrontacji z Zachodem.

„Czarni Rusowie”. Narracje propagandowe jako instrument zastraszania i destabilizacji państw NATO

•

2026-10-11

•

disinfopack, język polski

Rosyjsko-białoruskie środki aktywne. Perswazja nieuchronności zagrożenia i bezkarności sprawców prowokacji …

Od ataków do “krwawego piątku”. Mechanizmy eskalacji zagrożeń i społecznego niepokoju w cyfrowej przestrzeni informacyjnej

•

2026-10-10

•

publikacje

Po atakach na szkoły w Polsce internet zapełnił się nagraniami, …

komentarz analityczny

Ataki na polskie szkoły mogą stać się punktem wyjścia do operacji psychologicznej, której celem nie byłoby samo wywołanie przemocy, lecz wykorzystanie jej konsekwencji do destabilizacji państwa. Z perspektywy zagranicznych manipulacji informacyjnych i ingerencji (FIMI) szczególnego znaczenia nabiera możliwość celowego rozszerzania poczucia zagrożenia, wywierania presji na instytucje publiczne i wpływania na podejmowane przez nie decyzje. Rzeczywiste akty przemocy dostarczają wiarygodnego kontekstu dla kolejnych, niekoniecznie prawdziwych informacji, których rozpowszechnianie może prowadzić do konsekwencji wykraczających daleko poza miejsca pierwotnych zdarzeń. Takie oddziaływanie nie wymaga od zewnętrznego aktora organizowania ataków ani utrzymywania kontaktu z ich sprawcami. Wystarczy wykorzystać istniejący kryzys, podtrzymując niepewność i wzmacniając przekonanie o powszechnym zagrożeniu. Po tych wydarzeniach pojawiły się niepotwierdzone zapowiedzi kolejnych napaści, pogłoski o internetowym wyzwaniu i alarmistyczne wiadomości sugerujące zatajenie informacji przez służby. Część szkół zawiesiła zajęcia, zwiększono gotowość policji, a wydarzenia stały się przedmiotem sporu politycznego. Anonimowe ostrzeżenia zaczęły więc funkcjonować w warunkach, w których rzeczywista przemoc nadawała im wiarygodność, a reakcje instytucji mogły dodatkowo wzmacniać poczucie zagrożenia. Powstały w ten sposób warunki, które mogą zostać wykorzystane do operacji zastraszania i zarządzania refleksyjnego.

Ataki na szkoły i spirala strachu. Jak kryzys bezpieczeństwa stwarza warunki do operacji psychologicznej

•

2026-10-09

•

publikacje

Stan ustaleń: 9 października 2026 r. Analiza opiera się na …

komentarz analityczny

Rosyjska propaganda rozwija ataki informacyjne wymierzone we wzmacnianie wschodniej flanki NATO Rosyjska propaganda rozwija ataki informacyjne wymierzone w Polskę, równolegle wzmacniając przekaz o rzekomym narastającym zagrożeniu ze strony NATO. Obok konsekwentnego budowania w rosyjskiej przestrzeni informacyjnej swoistego syndromu oblężonej twierdzy, Kreml kontynuuje działania dezinformacyjne i manipulacyjne ukierunkowane na delegitymizację wzmacniania bezpieczeństwa wschodniej flanki Sojuszu, w szczególności na terytorium Polski. Mechanizm ten ma charakter systemowy. Z jednej strony rosyjscy odbiorcy są przekonywani, że Rosja znajduje się pod coraz silniejszą presją militarną Zachodu, a infrastruktura NATO stopniowo przesuwa się w kierunku jej granic. Z drugiej strony działania podejmowane przez Polskę na rzecz zwiększania własnych zdolności obronnych są przedstawiane jako dowód na agresywne zamiary Warszawy i Sojuszu. W praktyce prowadzi to do odwrócenia rzeczywistego związku przyczynowo-skutkowego. Rosyjska agresja przeciwko Ukrainie, militaryzacja Białorusi, incydenty w przestrzeni powietrznej oraz pogorszenie sytuacji bezpieczeństwa w regionie są usuwane z pierwszego planu. W ich miejsce wprowadzana jest narracja, zgodnie z którą to wzmacnianie Polski i państw bałtyckich ma być źródłem napięcia.

Rosyjska dezinformacja wobec rozbudowy potencjału obronnego Polski

•

2026-10-06

•

disinfopack, język polski

Rosyjska propaganda rozwija ataki informacyjne wymierzone we wzmacnianie wschodniej flanki …

Wrześniowy monitoring rosyjskiego oddziaływania informacyjnego wobec Armenii wskazuje na dalsze rozwinięcie mechanizmów obserwowanych w sierpniu, ale także na istotną zmianę jakościową przekazu. O ile wcześniej dominowało eksponowanie kosztów strategicznego oddalania się Erywania od Moskwy, we wrześniu część rosyjskiego ekosystemu informacyjnego zaczęła przedstawiać ten proces jako już prowadzący do utraty suwerenności i stopniowego podporządkowywania Armenii interesom Zachodu, Turcji i Azerbejdżanu. W analizowanym materiale powtarzalnie łączono kwestie dotyczące relacji Armenii z Federacją Rosyjską, Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi, przyszłości rosyjskiej obecności wojskowej, reformy systemu bezpieczeństwa, projektu TRIPP, relacji z Turcją i Azerbejdżanem oraz konfliktów wewnętrznych wokół Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego i władz premiera Nikola Paszyniana. Nie oznacza to, że wszystkie te przekazy stanowiły element jednej centralnie koordynowanej operacji. Monitoring pokazuje jednak wysoką powtarzalność ram interpretacyjnych oraz ich wzajemne wzmacnianie w rosyjskich mediach państwowych, kanałach komentatorskich i części lokalnego obiegu informacyjnego. Dominującym mechanizmem pozostawało ograniczanie postrzeganego pola bezpiecznych wyborów strategicznych Armenii. Alternatywy wobec dotychczasowych relacji z Rosją przedstawiano jako bardziej kosztowne, mniej przewidywalne i potencjalnie niebezpieczne w wymiarze gospodarczym, militarnym, politycznym i tożsamościowym. Taki przekaz wzmacniał przekonanie, że ograniczanie zależności od Moskwy może wiązać się z kosztami większymi niż utrzymanie istniejących powiązań. Krytyczny stosunek do Rosji nie wykluczał więc akceptacji dla dalszego utrzymywania części relacji z nią, jeżeli alternatywy postrzegano jako bardziej ryzykowne.

Rosyjskie oddziaływanie informacyjne wobec Armenii. Analiza narracji i mechanizmów FIMI za wrzesień 2026

•

2026-10-06

•

publikacje

Wrześniowy monitoring rosyjskiego oddziaływania informacyjnego wobec Armenii wskazuje na dalsze …

raport

Jak rosyjska machina propagandowa odbudowuje mit Floty Czarnomorskiej Rosyjska propaganda wojskowa nie zawsze powstaje jako gotowy komunikat z centrum decyzyjnego, następnie trafia do państwowych mediów i jest powielany przez propagandystów. Znacznie ciekawszy mechanizm ujawnia się tam, gdzie oficjalna narracja zaczyna zbyt mocno zderzać się z faktami, których nie da się już skutecznie ukryć. Właśnie wtedy uruchamia się proces bardziej złożony: porażka zostaje najpierw zaakceptowana, następnie rozłożona na czynniki techniczne, organizacyjne i polityczne, poddana reinterpretacji, a ostatecznie przekształcona w materiał agitacyjny nadający się zarówno do wewnętrznej konsolidacji rosyjskiego społeczeństwa, jak i do oddziaływania psychologicznego na odbiorców zewnętrznych, w szczególności jako komponent zastraszania zachodniej opinii publicznej. Nasza analiza została opracowana w oparciu o niepubliczną dyskusję „rosyjskich komentatorów” poprzedzającą powstanie serii rosyjskich materiałów agitacyjnych poświęconych Flocie Czarnomorskiej, przygotowywanych następnie zarówno na potrzeby krajowego obiegu propagandowego, jak i komunikacji skierowanej na zewnątrz. Materiał ten pozwala zajrzeć w etap, który zazwyczaj pozostaje niewidoczny dla końcowego odbiorcy: moment, w którym środowiska propagandowe, okołomilitarne i sympatycy rosyjskiej marynarki wojennej testują konkurencyjne interpretacje, zestawiają argumenty techniczne, identyfikują najbardziej użyteczne uzasadnienia i stopniowo wypracowują ramy narracyjne zdolne jednocześnie tłumaczyć rosyjskie niepowodzenia oraz podtrzymywać obraz niewykorzystanego potencjału militarnego Federacji Rosyjskiej. W tym sensie ta niepubliczna wymiana opinii stanowi zaplecze intelektualne i narracyjne późniejszych przekazów agitacyjnych. Dyskusja wokół rosyjskiej Floty Czarnomorskiej pokazuje ten mechanizm wyjątkowo wyraźnie. Punktem wyjścia jest sytuacja szczególnie niewygodna dla rosyjskiego aparatu propagandowego, ponieważ dotyczy jednego z najważniejszych symboli rosyjskiej siły militarnej na południowym kierunku strategicznym. Flota poniosła poważne straty, okazała się podatna na ukraińskie ataki wykorzystujące bezzałogowe systemy nawodne i powietrzne, utraciła krążownik „Moskwa”, a część jednostek została przesunięta z Sewastopola w kierunku bezpieczniejszych baz. Omawiana w tej analizie wymiana poglądów rosyjskich propagandystów nie próbuje tych faktów ukrywać. Przeciwnie, przyznaje, że obrona baz była niewystarczająca, a sposób rozwoju floty nie doprowadził do stworzenia spójnego systemu ochrony przed nowymi zagrożeniami. W tym miejscu rozpoczyna się właściwa praca propagandowa. Problemem nie jest zaprzeczenie stratom, lecz takie przekształcenie ich znaczenia, aby nie zostały odczytane jako dowód słabości rosyjskiej marynarki wojennej ani szerzej, rosyjskiego państwa. Niepowodzenie musi zostać wyjaśnione, ale jednocześnie pozbawione konsekwencji politycznej. Z jednej strony rosyjski odbiorca ma otrzymać przekonujące uzasadnienie strat i ograniczeń operacyjnych, z drugiej zaś odbiorca zachodni ma zostać utwierdzony w przekonaniu, że obserwowana ostrożność Rosji nie wynika z braku zdolności, lecz z decyzji o niewykorzystywaniu pełnego potencjału. Z tego napięcia rodzi się późniejszy przekaz agitacyjny: jednocześnie usprawiedliwiający porażki i budujący obraz rezerwy eskalacyjnej, którą Rosja może rzekomo uruchomić w dowolnym momencie. Porażka, której nie wolno nazwać słabością Najważniejszym zadaniem rosyjskiej propagandy w podobnej sytuacji nie jest przekonanie odbiorcy, że nic złego się nie wydarzyło. W przypadku Floty Czarnomorskiej taka strategia byłaby mało wiarygodna nawet dla rosyjskiego odbiorcy zainteresowanego tematyką militarną. Straty są zbyt dobrze znane, a obrazy uszkodzonych okrętów, wycofanych jednostek i atakowanych baz wielokrotnie przenikały do rosyjskiej przestrzeni informacyjnej. Dlatego aparat propagandowy stosuje metodę znacznie bardziej skuteczną. Nie zaprzecza porażce jako zdarzeniu, lecz zmienia jej znaczenie. Flota może więc ponosić straty, ale nie dlatego, że jest słaba. Może wycofywać okręty, ale nie dlatego, że została wyparta. Może nie prowadzić określonych operacji, ale nie dlatego, że utraciła zdolność ich wykonywania. W miejsce prostego związku przyczynowego pojawia się rozbudowany system wyjaśnień: nowe technologie, brak odpowiednich środków rozpoznania, zaangażowanie NATO, polityczne ograniczenia, niewłaściwa struktura dowodzenia czy niedostosowanie tradycyjnej marynarki do charakteru współczesnego pola walki. Ten zabieg jest kluczowy, ponieważ pozwala odbiorcy zachować jednocześnie dwie sprzeczne obserwacje. Z jednej strony widzi realne niepowodzenia, z drugiej nadal może wierzyć w obraz Rosji jako państwa dysponującego ogromnym potencjałem militarnym. Propaganda nie usuwa sprzeczności. Tworzy dla niej interpretacyjne „obejście”. W analizowanym materiale dobrze widać to na przykładzie utraty „Moskwy”. Propagandyści nie twierdzą wprost, że ukraiński atak nie miał miejsca. Wprowadzają natomiast alternatywną możliwość interpretacji: katastrofę techniczną podobną do wcześniejszych pożarów na rosyjskich okrętach. Taki zabieg nie wymaga przedstawienia równie silnych dowodów. Jego celem nie jest zbudowanie wersji bardziej prawdopodobnej, lecz osłabienie pewności odbiorcy wobec wersji niewygodnej dla Rosji. Od tej chwili zamiast jednego zdarzenia istnieją „dwie wersje”, a propaganda osiąga swój pierwszy cel: wprowadza niepewność. Rozproszyć odpowiedzialność, zanim powstanie obraz klęski Kolejnym elementem jest rozłożenie odpowiedzialności na tyle różnych czynników, aby przestała ona obciążać samą flotę jako instytucję. Jeżeli rosyjskie bazy okazały się podatne na ataki, problem zostaje opisany jako rezultat wcześniejszych zaniedbań w systemie ochrony. Jeżeli okręty są zagrożone przez bezzałogowe jednostki nawodne, odpowiedzialność przenosi się na rewolucję technologiczną. Jeżeli flota nie jest w stanie stworzyć skutecznej strefy antydostępowej, pojawia się argument o „agresywnym zaangażowaniu NATO. Jeżeli nie prowadzi operacji desantowych, propaganda wskazuje na nowy charakter pola walki, w którym masowe użycie dronów czyni taki manewr nieproporcjonalnie ryzykownym. Jeżeli wreszcie nie prowadzi klasycznej blokady morskiej Ukrainy, winę przenosi się na brak decyzji politycznej lub „tajny plan” najwyższych władz państwa. Ta konstrukcja jest bardzo skuteczna z punktu widzenia psychologii odbioru. Czytelnik przestaje patrzeć na rezultat jako całość, a zaczyna analizować kolejne techniczne i organizacyjne powody. W rezultacie pytanie „dlaczego rosyjska flota nie osiągnęła założonych celów?” zostaje zastąpione szeregiem pytań węższych, z których każde można objaśnić osobno i każde może brzmieć wystarczająco racjonalnie. Finalny wniosek jest już całkowicie zgodny z logiką tak skonstruowanej manipulacji. Flota ma pozostać „potężnym narzędziem wojny morskiej”, którego możliwości nie zostały w pełni wykorzystane z powodu „uwarunkowań zewnętrznych i rozsądnych decyzji politycznych”. Nie ma zatem mowy o utracie potencjału, jest jedynie niewłaściwe albo ograniczone użycie tego potencjału. To zasadnicza różnica. I właśnie ona staje się osią całej późniejszej narracji. Ukraina musi przestać być autorem własnego sukcesu Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów analizowanego materiału jest sposób, w jaki przedstawiane są ukraińskie zdolności aktywnej obrony na morzu. Propaganda konsekwentnie sugeruje, że Ukraina właściwie nie posiada już marynarki wojennej w klasycznym znaczeniu, ponieważ nie dysponuje dużymi okrętami nawodnymi i podwodnymi zdolnymi do prowadzenia konwencjonalnej rywalizacji z rosyjską flotą. Systemy bezzałogowe zostają przesunięte do kategorii środków sabotażowych albo rodzaju amunicji. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że jest to jedynie techniczny spór o definicję. W rzeczywistości zabieg ma bardzo konkretne znaczenie propagandowe. Jeżeli Ukraina „nie ma floty”, to rosyjska Flota Czarnomorska nie mogła zostać wyparta przez ukraińską flotę. Jeżeli bezzałogowe jednostki nawodne nie są traktowane jako element nowoczesnej siły morskiej, ich skuteczność nie staje się dowodem przewagi operacyjnej przeciwnika, lecz konsekwencją pojawienia się nowej klasy zagrożeń. To pozwala usunąć z pola widzenia najbardziej kompromitującą interpretację: że Ukraina dysponując mniejszym potencjałem konwencjonalnym była w stanie, dzięki asymetrycznemu wykorzystaniu technologii, poważnie ograniczyć swobodę działania znacznie większej marynarki wojennej. Zamiast tej interpretacji powstaje inna. Rosja nie przegrała z Ukrainą. Rosja znalazła się w nowej epoce wojny morskiej. Taki zabieg nie tylko chroni prestiż własnych sił. Zmienia również sposób postrzegania Kijowa. Sukces Ukrainy zostaje zdepersonalizowany i odpolityczniony. Nie jest rezultatem jej zdolności do adaptacji, lecz efektem zewnętrznych technologii, wsparcia i warunków operacyjnych. NATO jako konieczne wyjaśnienie rosyjskich niepowodzeń Jeszcze ważniejszą rolę odgrywa NATO. W dyskursie wyraźnie pojawia się teza, że zachodnie samoloty rozpoznawcze, systemy obserwacyjne i inne platformy dostarczają Ukrainie informacji pozwalających planować uderzenia oraz omijać rosyjskie systemy wykrywania. Znaczenie rozpoznania i wymiany danych w nowoczesnej wojnie jest oczywiście realne. Propaganda wykorzystuje jednak ten fakt do wykonania kolejnego przesunięcia interpretacyjnego. Ukraina przestaje być samodzielnym podmiotem, a zaczyna funkcjonować jako końcowy wykonawca zachodniej „polityki agresji”. To zabieg niezwykle użyteczny. Rosyjskiej opinii publicznej łatwiej zaakceptować niepowodzenie własnej floty, jeśli zostanie ona przedstawiona jako formacja walcząca nie z Ukrainą, lecz z całym systemem NATO. W takim ujęciu asymetria zostaje odwrócona. Zamiast rosyjskiego mocarstwa „mierzącego się” z Ukrainą pojawia się dezinformujący obraz Rosji broniącej się przed największym blokiem wojskowym świata. Ta sama konstrukcja jest później wykorzystana w komunikacji zewnętrznej. W propagandzie NATO jest przedstawione jako rzeczywista strona wojny, każda kolejna eskalacja rosyjskiej agresji militarnej jest „opakowana” perswazyjnie” w język odpowiedzi, odwetu albo wymuszonej reakcji. Wewnętrzne „usprawiedliwienie” własnych porażek staje się więc jednocześnie podstawą do budowania narracji grożącej Zachodowi. Techniczna wiarygodność jako osłona dla propagandy Jednym z najbardziej interesujących elementów całego materiału jest niezwykle wysoki poziom technicznego szczegółu obecnego w dyskusji. Komentatorzy spierają się o systemy radarowe, obronę przeciwlotniczą, amunicję, skuteczną powierzchnię odbicia, możliwość przeciążenia obrony dużą liczbą tanich celów, rolę systemów wczesnego ostrzegania oraz zdolność dużych okrętów do przetrwania kolejnych fal ataku. Technologiczne szczegóły, często nieweryfikowalne lub wręcz życzeniowe, nadają przekazowi pozór niezależnej ekspertyzy. Propaganda przestaje wyglądać jak propaganda, ponieważ została ubrana w język pozornie specjalistyczny. Pojawiają się nazwy systemów, parametry, liczby i rozważania dotyczące taktyki. Odbiorca otrzymuje zbiór informacji technicznych, a następnie razem z nimi absorbuje wnioski polityczne i propagandowe. Nie oznacza to, że wszystko, co pojawia się w dyskusji, jest nieprawdziwe. Najbardziej skuteczne mechanizmy manipulacyjne często opierają się na faktach. Manipulacja pojawia się na etapie przejścia od analizy danych do ich interpretacji. Przykładem jest dyskusja o uzbrojeniu „Moskwy” i możliwościach pocisków P-1000 Wulkan. Sam fakt dużego zasięgu i ciężkiej głowicy jest wykorzystywany do budowania tezy, że rosyjska flota mogła z łatwością niszczyć określone obiekty infrastrukturalne, gdyby tylko otrzymała odpowiednie rozkazy. W tym miejscu prawdziwy parametr techniczny zaczyna pracować na rzecz nieuprawnionego wniosku. Tak właśnie wygląda jedna z najbardziej wyraźnych (w analizowanej komunikacji) technika rosyjskiej propagandy wojennej: nie trzeba fałszować wszystkich danych, jeżeli można zmanipulować ich znaczenie. Dyskusja offline jako robocze zaplecze narracji Najcenniejszym elementem badanego materiału jest jednak zbiór wiadomości z dyskusji propagandystów. To środowisko robocze, w którym spotykają się propagandyści, komentatorzy około militarni, sympatycy marynarki wojennej, osoby posiadające techniczną wiedzę oraz zradykalizowani „blogerzy” na co dzień związani z promocja propagandy około militarnej związanej z rosyjską polityka agresji przeciwko Ukrainie. To właśnie tam widać proces, którego w gotowych artykułach propagandowych już nie widać. Narracja zostaje poddana próbie. Użytkownicy nie przyjmują jej bezrefleksyjnie. Część argumentów kwestionują, część rozwijają, a część radykalizują. Można obserwować, które wyjaśnienia niepowodzeń są dla nich zbyt słabe, które brzmią wiarygodnie, a które tworzą przestrzeń do dalszej eskalacji. Najłagodniejsza interpretacja mówi, że wojna po prostu się zmieniła. Bezzałogowe systemy są tanie, szybkie w produkcji i pozwalają nasycić obronę dużych, kosztownych okrętów. W tym wariancie rosyjski problem przestaje być rosyjski i staje się uniwersalnym problemem wszystkich flot świata. Druga linia interpretacyjna obciąża dowództwo. Pojawiają się zarzuty niewłaściwego przygotowania, braku realistycznych testów, zamkniętej struktury dowodzenia, kastowości i nepotyzmu. Takie głosy są znacznie bardziej krytyczne, ale nadal zostają funkcjonalnie wykorzystane dla systemu. Pozwalają wskazać winnych bez konieczności kwestionowania zasadności wojny. Najbardziej interesujący jest jednak trzeci kierunek. Z tzw. „technicznej dyskusji” zaczyna wyłaniać się wiodąca dezinformacja, że Rosja wcale nie wykorzystuje pełni swoich możliwości, ponieważ jest ograniczana decyzjami politycznymi, zasadami prawa międzynarodowego, obawą przed eskalacją albo nadmiernym „humanizmem”. Rosja nie jest słaba. Rosja walczy zbyt łagodnie Dla odbiorcy rosyjskiego jest to jedno z najbardziej atrakcyjnych wyjaśnień. Pozwala zachować wiarę w mocarstwowość państwa mimo widocznych porażek. Jeżeli Rosja dysponuje siłą, lecz z niej nie korzysta, porażka nie jest dowodem słabości. Jest rezultatem decyzji i samoograniczenia. Taki sposób myślenia radykalnie zmienia emocjonalny kierunek odbioru. Frustracja nie prowadzi do pytania, czy wojna była błędem. Prowadzi do pytania, dlaczego państwo nie prowadzi jej brutalniej. Rosyjski odbiorca nie przestaje być zwolennikiem konfrontacji. Przeciwnie, ma zacząć domagać się eskalacji. To bardzo ważny element rosyjskiego systemu propagandowego. Aparat informacyjny dopuszcza krytykę, o ile krytyka ta nie podważa samej logiki wojny. Krytyka oficjalnego przekazu jako paliwo dla radykalizacji Szczególnie interesujący jest fragment dyskusji, w którym jeden z komentatorów podważa rzeczywistą skuteczność rosyjskich uderzeń, a jednocześnie zarzuca państwowym „mediom” przedstawianie ich rezultatów w nadmiernie triumfalistycznym tonie. Na pierwszy rzut oka podobne głosy można byłoby uznać za przejaw odporności na oficjalny przekaz propagandowy. Dodatkowa analiza tego rodzaju wypowiedzi prowadzi jednak do odmiennych wniosków. Krytyczni komentatorzy nie kwestionują bowiem zasadności samej wojny ani podstawowych założeń rosyjskiej polityki agresji. Ostatecznie dochodzą oni do wniosku, że wojna nie jest błędem, lecz „nie spełnia oczekiwań” dlatego, że rosyjskie kierownictwo prowadzi ją zbyt zachowawczo, nie wykorzystując (w ich ocenie) pełnego dostępnego potencjału militarnego i eskalacyjnego. To jedna z charakterystycznych cech rosyjskiego ekosystemu wojennego: agresywne narracje nie są generowane wyłącznie przez oficjalny aparat propagandowy Kremla, lecz często rodzą się również w środowiskach głęboko zakorzenionych w imperialnym sposobie postrzegania roli Rosji w stosunkach międzynarodowych. Te kręgi należą do jednej z kilku aktywnych grup promotorów eskalacji, domagając się bardziej zdecydowanych, konfrontacyjnych i brutalnych działań wobec Ukrainy oraz państw Zachodu. Kiedy „usprawiedliwienie” staje się groźbą Narracja o niewykorzystanym potencjale posiada jeszcze jedno istotne zastosowanie operacyjne: jest niemal bez zmian przenoszona z komunikacji wewnętrznej do oddziaływania na odbiorców zachodnich. Materiał wypracowany w analizowanym środowisku „komentatorów” posłużył najpierw do wyjaśniania rosyjskiemu społeczeństwu, że obserwowana klęska floty czarnomorskiej nie jest dowodem słabości państwa, lecz rezultatem jego dotychczasowej powściągliwości i świadomego niewykorzystywania pełnego potencjału militarnego. W tej konstrukcji porażka zostaje więc zreinterpretowana jako efekt samoograniczenia, a nie rzeczywistej utraty zdolności. To złożony mechanizm dezinformacyjny. Co istotne, ten sam schemat narracyjny, a w części przypadków również jego wyraźnie rozpoznawalne elementy, zostały zidentyfikowane w komunikacji prorosyjskich kont w mediach społecznościowych skierowanej do odbiorców zachodnich. W tym obiegu przekaz zmieniał funkcję. To, co wewnątrz Rosji miało usprawiedliwiać niepowodzenia i podtrzymywać wiarę w siłę państwa, wobec Zachodu było prezentowane jako groźba: Rosja ma nadal dysponować znacznym potencjałem eskalacyjnym, którego dotychczas nie wykorzystała, zachowuje powściągliwość i nie sięga po pełen zakres dostępnych środków, lecz dalsze działania NATO mogą doprowadzić do zniesienia tych ograniczeń. W ten sposób odpowiedzialność za ewentualną eskalację zostaje dezinformacyjnie przeniesiona na państwa Sojuszu. Realizacja przez NATO własnej polityki bezpieczeństwa jest przedstawiana jako działanie, które rzekomo „sprowadza zagrożenie wojny” i zmusza Rosję do bardziej zdecydowanej odpowiedzi. Jest to klasyczny mechanizm odwracania odpowiedzialności: agresor przedstawia własną możliwość eskalacji jako reakcję wymuszoną zachowaniem Zachodu. Przypadek ten dobrze pokazuje wielokrotne zastosowanie tych samych komponentów propagandowych w działaniach informacyjno-psychologicznych. W komunikacji wewnętrznej służą one redukowaniu znaczenia porażek i konsolidowaniu zradykalizowanej części społeczeństwa wokół tezy o „niewykorzystanej sile”. W komunikacji zewnętrznej te same elementy są przekształcane w instrument zastraszania, którego celem jest zwiększenie kosztu psychologicznego decyzji podejmowanych przez państwa zachodnie i wytworzenie przekonania, że dalsze wspieranie Ukrainy lub wzmacnianie własnego bezpieczeństwa może sprowokować Rosję do eskalacji. Rosyjscy „komentatorzy” a żądania eskalacji Analiza badanego materiału prowadzi do wniosku, że krytyka obecna w rosyjskim ekosystemie wojennym nie powinna być automatycznie utożsamiana z rzeczywistym sprzeciwem wobec polityki Kremla. W wielu przypadkach pełni ona funkcję odwrotną: pomaga podtrzymać zasadniczą logikę rosyjskiej polityki agresji, ponieważ pozwala wyjaśniać niepowodzenia bez podważania samego celu wojny. Porażka zostaje w takim ujęciu dezinformacyjnym zinterpretowana nie jako argument przeciwko dalszej przemocy, lecz jako pozorowany dowód na to, że Rosja działała zbyt ostrożnie, niewystarczająco konsekwentnie albo zbyt długo pozostawała „skrępowana ograniczeniami” politycznymi, prawnymi i organizacyjnymi. Właśnie dlatego część środowisk blogerów wojskowych, komentatorów okołomilitarnych i tzw. „sympatyków” rosyjskich sił zbrojnych nie powinna być traktowana jako „krytyczny głos” wobec Kremla wyłącznie dlatego, że atakuje dowództwo, wyśmiewa oficjalne komunikaty albo podważa skuteczność rosyjskich operacji. Tego rodzaju krytyka stanowi element znacznie bardziej złożonej, wieloetapowej machiny propagandowej, w której dopuszcza się frustrację, spór i nawet ostrą ocenę własnych struktur, o ile końcowy wniosek pozostaje zgodny z logiką konfrontacji i dalszej polityki agresji. Przeprowadzona analiza psychologiczna części wypowiedzi wskazuje, że źródłem tego rodzaju krytycyzmu jest często nie odrzucenie rosyjskiej polityki agresji, lecz frustracja wynikająca z przekonania, że państwo nie prowadzi jej wystarczająco zdecydowanie. Krytyczny ton maskuje więc postawę, która w istocie domaga się większej presji, szerszego użycia siły i dalszej eskalacji. To zasadniczo zmienia sposób, w jaki należy interpretować rosyjskie środowiska pozornie sceptyczne wobec oficjalnej propagandy: nie jako jej przeciwieństwo, lecz jako jeden z mechanizmów, dzięki którym system adaptuje się do własnych niepowodzeń, absorbuje niezadowolenie i przekształca je w uzasadnienie dla kontynuowania oraz radykalizowania polityki przemocy.

Flota Czarnomorska w propagandzie Kremla. Ujawniamy kulisy budowania mitu potęgi i przekazu zastraszającego Zachód

•

2026-10-05

•

publikacje

Jak rosyjska machina propagandowa odbudowuje mit Floty Czarnomorskiej Rosyjska propaganda …

komentarz analityczny

English

Najnowsza aktywność

„Dark Clark”. Piskorski, Braun i rosyjska prowokacja. Jak operacja z Peru dotarła do Polski

•

2026-10-22

•

publikacje

2 lipca 2026 roku na łamach „Myśli Polskiej” ukazał się artykuł Mateusza Piskorskiego zatytułowany „Zełenski jako kontynuator Bandery”. Autor opisał wydarzenie w …

komentarz analityczny

Siedem dni rosyjskiej propagandy przeciwko Polsce. Wojsko Polskie, NATO i Ukraina w strategii informacyjnej Kremla

•

2026-10-21

•

publikacje

Analiza rosyjskiego środowiska informacyjnego za okres 14–20 października 2026 r. Rosyjska propaganda rozszerza zakres oskarżeń wobec Polski i NATO Rosyjski aparat propagandowy …

komentarz analityczny

Rybar. „Prywatny” wykonawca rosyjskich operacji wpływu

•

2026-10-19

•

publikacje

Pobierz raport PDF – RYBAR. “Prywatny” wykonawca rosyjskich operacji wpływu Wprowadzenie Rybar łączy działalność wojskowo-analityczną z usługami medialnymi, szkoleniami i zagranicznymi kampaniami …

raport

Od nalotów do manipulacji. Sudańskie złoto w rosyjskim i etiopskim przekazie informacyjnym

•

2026-10-16

•

publikacje

Po nalotach na kopalnie złota przy granicy Sudanu i Egiptu rozpoczęła się rywalizacja o polityczne znaczenie tragedii. W mediach społecznościowych rozpowszechniano sfabrykowane …

komentarz analityczny

„Czarni Rusowie”. Prowokacja na granicy Łotwy jako instrument rosyjsko-białoruskich środków aktywnych

•

2026-10-14

•

publikacje

„Czarni Rusowie”. Prowokacja graniczna jako środek aktywny rosyjsko-białoruskiej destabilizacji NATO. Uzbrojeni mężczyźni na granicy Łotwy, próba wymuszenia nielegalnego przekroczenia granicy przez migrantów, …

komentarz analityczny

dołącz do nas!

Redakcja Disinfo Digest prowadzi pierwszy w Polsce kompleksowy program stażowy z obszaru dezinformacji, manipulacji środowiskiem informacyjnym oraz poznawczym.

Program stażowy jest skierowany dla osób i organizacji, które zdobyte umiejętności mogą praktycznie wykorzystać w pracy czy projektach naukowo badawczych. Program stażowy jest w szczególności skierowany do: studentów, początkujących analityków czy środowisk dziennikarskich. Program stażowy spełnia wszystkie wymogi formalne i może również stanowić zaliczenie praktyk studenckich.

Staże prowadzimy w wariantach:

Zdalny
Stacjonarny
Hybrydowy

Składowe praktyk:

Część teoretyczna
Część praktyczna
Zadania dodatkowe
Info Ops Exe – S1 (sprawdzań zdobytych umiejętności)

Redakcja zastrzega sobie prawo do odpowiedzi tylko na wybrane zgłoszenia oraz w razie potrzeby wstępne sprawdzenie umiejętności stażysty podczas procesu rekrutacji do programu stażowego.

CV wraz z listem motywacyjnym proszę kierować pod adres: staz@disinfodigest.pl

Czas trwania: 8-12 tygodni

Portal informacyjno-edukacyjny DISINFO DIGEST

Projekt Fundacji INFO OPS Polska zajmujący się badaniami nad zjawiskiem manipulowania polskim środowiskiem informacyjnym przez obce ośrodki propagandowe.

Portal sfinansowano ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu „Dyplomacja Publiczna 2023”.

Polityka prywatności